Müharibə və ya diplomatiya dilemması
Son həftələr ABŞ-ın İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyatı ilə bağlı müzakirələr intensivləşib. Regionda hərbi mövcudluğun artırılması və Cenevrədə keçirilən dolayı danışıqlar fonunda Vaşinqtonun hansı yolu seçəcəyi diqqət mərkəzindədir.
Lakin daxildə vəziyyət daha mürəkkəbdir. Donald Tramp administrasiyası həm siyasi, həm təhlükəsizlik, həm də ictimai səviyyədə ciddi fikir ayrılığı ilə üzləşir. Qarşıdan gələn Konqresin aralıq seçkiləri isə bu qərarların siyasi riskini daha da artırır.
Siyasi dairələrdə fikir ayrılığı
Məlumatlara görə, Trampın yaxın çevrəsində yer alan xüsusi nümayəndə Stiv Vitkof və müşavir Kared Kuşner hərbi variantdan çəkinməyi və diplomatik kanallara şans verilməsini tövsiyə edirlər.
Digər tərəfdən, respublikaçı senator Lindsi Qrem prezidentə qarşı daha sərt mövqe tutaraq İrana qarşı hərbi əməliyyatın zəruriliyini müdafiə edir.
Bu ziddiyyət administrasiya daxilində yekdil strategiyanın formalaşmasını çətinləşdirir.
Hərbi rəhbərliyin ehtiyatlı mövqeyi
ABŞ-ın yüksək rütbəli hərbi dairələrində də ehtiyatlı yanaşma müşahidə olunur. Bildirilir ki, Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin rəhbəri general Den Keyn mümkün hərbi kampaniyanın uzunmüddətli və riskli ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
ABŞ-ın əvvəlki “bitməyən müharibələr” təcrübəsi – xüsusilə İraq və Əfqanıstanda uzun illər davam edən əməliyyatlar – büdcəyə trilyonlarla dollar xərcə və ciddi siyasi itkilərə səbəb olub. Bu amil də yeni genişmiqyaslı müharibəyə münasibətdə ehtiyatı artırır.
İctimai rəy və seçki amili
Sorğular göstərir ki, amerikalıların təxminən yarısı İrana qarşı hərbi hücuma qarşıdır. Dəstək səviyyəsi isə xeyli aşağıdır. Bu mənzərə qarşıdan gələn noyabr aralıq seçkiləri ərəfəsində Respublikaçılar üçün riskli siqnaldır.
Əgər Respublikaçılar Konqresdə çoxluğu itirsələr, Tramp administrasiyasının qanunvericilik təşəbbüsləri zəifləyə bilər. Artıq bəzi senatorlar prezidentin Konqresin razılığı olmadan İrana qarşı hərbi addım atmasının qarşısını almağa yönəlmiş qətnamə təşəbbüsləri irəli sürüblər.
Respublikaçı senator Rend Pol və demokrat senator Tim Keyn Senatda belə bir layihə təqdim ediblər. Nümayəndələr Palatasında da oxşar təşəbbüslər müzakirə olunur.
Reytinqlərin enməsi və siyasi risk
Son sorğulara görə, Trampın ictimai dəstək göstəriciləri azalır. Seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi onun siyasətinin ölkəni düzgün istiqamətə aparmadığını düşünür.
Analitiklər hesab edirlər ki, belə şəraitdə genişmiqyaslı hərbi əməliyyat siyasi riskləri daha da artırar və prezidentin seçici bazasında parçalanmaya səbəb ola bilər.
Nəticə etibarilə, Tramp İranla bağlı qərar verərkən yalnız xarici siyasət və təhlükəsizlik amillərini deyil, daxili siyasi balansı, ictimai rəyi və seçki perspektivlərini də nəzərə almağa məcburdur. Bu isə Vaşinqtonun atacağı addımların daha ölçülü və ehtiyatlı olacağını göstərir.
