Çin-Afrikа ticarətində yeni mərhələ
Çin 1 may tarixindən etibarən 53 Afrika ölkəsindən idxal olunan məhsullara tətbiq edilən bütün gömrük rüsumlarını ləğv etməyi planlaşdırır. Bu qərar Afrika ölkələrinin dünyanın ən böyük bazarlarından birinə daha geniş çıxış əldə etməsinə imkan yaradacaq.
Qərar yalnız Esvatini istisna olmaqla bütün Afrika tərəfdaşlarını əhatə edir. Bunun səbəbi isə həmin ölkənin Tayvanı tanıması ilə bağlıdır.
Geniş məhsul çeşidini əhatə edir
Afrikaya açıq bazar
Yeni siyasət müxtəlif məhsul kateqoriyalarını əhatə edəcək və Afrika ixracatçılarına Çin bazarında rəqabət imkanlarını artıracaq. Pekin bu addımla iqtisadi əməkdaşlığı daha da dərinləşdirməyi hədəfləyir.
Ekspertlər hesab edir ki, bu qərar xüsusilə xammal ixrac edən Afrika ölkələri üçün mühüm iqtisadi fürsətlər yarada bilər.
Ticarət dövriyyəsi sürətlə artıb
Son 25 ilin göstəriciləri
Son illərdə Çin və Afrika arasında ticarət dövriyyəsi sürətlə artıb. 2000-ci ildə 10 milyard dollar olan ticarət həcmi 2010-cu ildə 114 milyard dollara, 2020-ci ildə isə 187 milyard dollara çatıb.
Daha sonra bu rəqəm 2023-cü ildə 278 milyard dollara, 2024-cü ildə 295,6 milyard dollara, 2025-ci ildə isə 348 milyard dollara yüksəlib. Bu artım tərəflər arasında iqtisadi əlaqələrin gücləndiyini göstərir.
Ticarət balansında qeyri-bərabərlik
Afrika üçün kəsir davam edir
Məlumatlara görə, Çin Afrikaya ixracda üstün mövqeyə malikdir. 2024-cü ildə Çin Afrikaya 179 milyard dollar dəyərində məhsul ixrac etdiyi halda, Afrika ölkələrinin Çinə ixracı təxminən 116 milyard dollar təşkil edib.
2025-ci ildə isə Çin ixracı 225 milyard dollara yüksəlib, Afrika ixracı isə 123 milyard dollar səviyyəsində qalıb. Bu da Afrikanın Çinlə ticarətdə əhəmiyyətli kəsirlə üzləşdiyini göstərir.
Xammal asılılığı problemi
Məhsul müxtəlifliyi zəifdir
Afrika ölkələrinin Çinə ixracının böyük hissəsini neft, qızıl, mis, alüminium və dəmir filizi kimi xammallar təşkil edir. Bu məhsullar ümumi ixracın təxminən 69 faizini təşkil edir.
Bu vəziyyət Afrika iqtisadiyyatlarının xammal asılılığını qoruduğunu və sənaye və kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac payının hələ də aşağı olduğunu göstərir.
Çin əsas ticarət tərəfdaşıdır
Çin hazırda Afrikanın ən böyük ticarət tərəfdaşı və əsas ixrac mənbəyidir. Ümumilikdə, Çin Afrika xarici ticarətinin təxminən 22 faizini təşkil edir, idxalın isə 25 faizi bu ölkədən gəlir.
Bu göstəricilər Pekinin qitədəki iqtisadi təsirinin nə qədər geniş olduğunu nümayiş etdirir.
