ABŞ-ın Venesueladakı əməliyyatına sərt qiymətləndirmə
Amerikalı iqtisadçı və yazıçı Ceffri Saks ABŞ-ın Venesuelada həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara kəskin reaksiya verib. Onun sözlərinə görə, ABŞ qüvvələrinin Venesuela prezidenti Nikolas Maduronun oğurlanması və hava zərbələri nəticəsində onlarla insanın həyatını itirməsi beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulmasıdır. Saks bu addımları “təkəbbürlü, qanunsuz və son dərəcə təhlükəli” adlandıraraq, onların dünyanı Üçüncü Dünya müharibəsinə yaxınlaşdıra biləcəyini vurğulayıb.
“Bu, ABŞ xarici siyasətinin təhlükəli modelidir”
Konstitusiya və beynəlxalq hüquq nəzərə alınmır
Geniş müsahibəsində Ceffri Saks bildirib ki, Venesuelada baş verənlər ABŞ-ın uzun müddətdir davam etdirdiyi, hüquqi çərçivələrlə məhdudlaşmayan xarici siyasət xəttinin tərkib hissəsidir. Onun fikrincə, bu siyasət nə ABŞ Konstitusiyasına, nə də BMT Nizamnaməsi daxil olmaqla beynəlxalq hüquqa hörmət edir.
Saks qeyd edib ki, bu yanaşma qlobal sabitliyi ciddi şəkildə sarsıdır və beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəli presedent yaradır.
Venesuelada “rejim dəyişikliyi” strategiyası
Onilliklərə söykənən plan
İqtisadçı bildirib ki, Donald Tramp administrasiyası Venesuelada rejim dəyişikliyinə yönəlmiş uzunmüddətli strategiyanı açıq şəkildə həyata keçirir. Bu siyasətin kökləri 20 ildən artıq bir dövrə gedib çıxır. Saksın sözlərinə görə, iqtisadi sanksiyalar, maliyyə blokadası, əvvəlki çevriliş cəhdləri və iqtisadi müharibə bu strategiyanın tərkib hissəsidir.
O vurğulayıb ki, əsas məqsəd Venesuelanın siyasi kursuna nəzarət etmək və ölkənin nəhəng neft ehtiyatlarını ələ keçirməkdir. Saks Trampın Venesuelanın “idarə olunması” ilə bağlı açıqlamalarını və hərbi əməliyyatlardan öncə neft şirkətləri ilə aparılan məsləhətləşmələri də bu kontekstdə xatırladıb.
Qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi risklər
Münaqişə zəncirvari şəkildə yayıla bilər
Ceffri Saks Venesuelada baş verənlərin təkcə regional hadisə olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bu əməliyyat ABŞ-ın İran, Suriya və Ukrayna da daxil olmaqla müxtəlif bölgələrdə artan aqressiv siyasətinin bir hissəsidir.
Saks xəbərdarlıq edib ki, beynəlxalq hüququn aşınması genişmiqyaslı münaqişələr riskini artırır və bu proses nəzarətdən çıxarsa, nüvə qarşıdurmasına qədər gedib çıxa bilər.
Tarixi dərslər və media tənqidi
İraq və Liviya nümunələri
İqtisadçı son onilliklərin təcrübəsinə istinad edərək İraq və Liviyada həyata keçirilmiş rejim dəyişikliyi əməliyyatlarını xatırladıb. Onun sözlərinə görə, bu müdaxilələr uzunmüddətli xaos, zorakılıq və dövlət strukturlarının dağılması ilə nəticələnib.
Saks eyni zamanda ABŞ-ın aparıcı media qurumlarını tənqid edib. O hesab edir ki, media ictimaiyyəti vaxtında xəbərdar etmək əvəzinə, təhlükəsizlik qurumlarının narrativlərini təkrarlayıb və baş verənlərin fəlakətli nəticələrini lazımi səviyyədə gündəmə gətirməyib.
“Dünya daha təhlükəli mərhələyə girir”
“ScheerPost” saytının qeyd etdiyinə görə, Ceffri Saksın təhlili beynəlxalq sistemin getdikcə daha təhlükəli mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Bu mərhələdə ABŞ beynəlxalq normaları getdikcə daha çox görməzdən gəlir və gücdən istifadəni əsas alətə çevirir. Ekspertlər isə bu kursun qlobal miqyasda ciddi fəsadlar doğura biləcəyini istisna etmirlər.
