ABŞ Prezidenti Donald Tramp Kanada ilə ticarət sahəsində razılaşmanın qısa müddətdə əldə olunacağını bəyan edib.

Onun sözlərinə görə, iki ölkə arasında son aylarda gərginləşən ticarət münasibətlərində yaranmış böhran tezliklə həll ediləcək.

Tramp bu barədə Miçiqan ştatının şimalında yerləşən Port-Huron şəhərində keçirilən seçki toplantısında danışıb.

“Onlar istədiyimiz hər şeyi verməyə hazırdırlar”

ABŞ Prezidenti noyabrın 3-nə təyin edilmiş aralıq seçkilər ərəfəsində Respublikaçılar Partiyasının namizədlərinə dəstək məqsədilə təşkil olunan toplantıda çıxış edib.

Tramp Kanada ilə ticarət münasibətlərinə toxunaraq bildirib:

“Biz bu məsələni tezliklə həll edəcəyik. Onlar istədiyimiz hər şeyi bizə verməyə hazırdırlar”.

Prezident iki ölkə arasında ticarət böhranının qısa müddətdə aradan qaldırılacağına əminliyini ifadə edib.

Tramp Kanadanı ABŞ-ni soymaqda ittiham edib

Donald Tramp Kanada məhsullarına tətbiq edilən gömrük rüsumları ilə bağlı qərarlarını yenidən müdafiə edib.

O, bu addımları iki ölkə arasındakı ticarət münasibətləri ilə əsaslandırıb.

Kanada ilə bağlı ittihamlarını təkrarlayıb

ABŞ Prezidenti Kanadanı Vaşinqtonun iqtisadi maraqlarına zərər vurmaqda ittiham edib.

Tramp Kanadanın ABŞ-ni “soymaqdan əl çəkmədiyini” iddia edib.

O, Kanada məhsullarına əlavə gömrük rüsumlarının tətbiqini bu mövqeyi ilə əsaslandırıb.

ABŞ və Kanada arasında ticarət gərginliyi necə artıb?

Vaşinqton və Ottava arasında ticarət münasibətləri ötən avqustun sonlarında daha da gərginləşib.

Buna iki ölkə arasında əlavə gömrük rüsumlarının qarşısını almaq məqsədilə aparılan danışıqların nəticəsiz qalması səbəb olub.

Danışıqlar Kanada məhsullarına ümumi dəyəri 20 milyard dollar olan əlavə gömrük rüsumlarının tətbiqinin qarşısını almağa yönəlmişdi.

Əlavə rüsumlar bir sıra Kanada məhsullarını əhatə edib

Gömrük rüsumlarının tətbiqi nəzərdə tutulan məhsullar arasında sement, şərab və xokkey çubuqları da yer alıb.

Lakin iki ölkə arasında aparılan danışıqlar razılaşma ilə nəticələnməyib.

Bundan sonra Kanada hökuməti ABŞ-dən idxal edilən məhsullara cavab xarakterli gömrük rüsumları tətbiq edib.

Ottava həmin rüsumları ABŞ-nin tədbirlərindən təsirlənən Kanada məhsullarının dəyərinə uyğun müəyyənləşdirib.

ABŞ bəzi məhsullara 50 faizlik rüsum tətbiq edib

Kanadanın cavab tədbirləri Donald Trampın narazılığına səbəb olub.

ABŞ Prezidenti buna cavab olaraq bəzi Kanada məhsullarına yeni gömrük rüsumları tətbiq edib.

Ticarət qarşıdurması daha da kəskinləşib

Tramp administrasiyasının qərarına əsasən, müəyyən məhsullar üzrə gömrük rüsumlarının dərəcəsi 50 faizə çatdırılıb.

Beləliklə, iki ölkə arasında ticarət qarşıdurması qarşılıqlı gömrük tədbirləri ilə davam edib.

Ağ Ev bəzi gömrük rüsumlarını yenidən nəzərdən keçirib

Ticarət gərginliyi fonunda Ağ Ev Kanada məhsullarına tətbiq edilən rüsumlarla bağlı müəyyən dəyişikliklər elan edib.

ABŞ administrasiyası 50 faizlik gömrük rüsumlarına məruz qalan Kanada məhsullarının siyahısını yenidən qiymətləndirmək qərarına gəlib.

Qərar senatorun müraciətindən sonra verilib

Ağ Evin bu addımı Men ştatından olan senator Syuzan Kollinzin müraciətindən sonra atılıb.

Demokrat rəqibi ilə gərgin seçki mübarizəsi aparan senator Kanada məhsullarına tətbiq edilən rüsumlarla bağlı müraciət etmişdi.

Bunun ardınca Ağ Ev 50 faizlik rüsumların tətbiq olunduğu məhsulların siyahısının yenidən nəzərdən keçirilməsi çərçivəsində bəzi tədbirlərin dayandırılması və dəyişdirilməsini elan edib.

Donald Tramp isə Port-Hurondakı çıxışında Kanada ilə ticarət böhranının tezliklə razılaşma yolu ilə həll olunacağını bildirib.

Tramp: Kanada ilə Tezliklə Ticarət Sazişi Bağlanacaq yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Dünən 110,70 dollara qədər yüksələn Brent markalı neftin dekabr ayı üzrə fyuçers müqavilələrinin bir barelinin qiyməti ticarət gününü 109,55 dollar səviyyəsində başa vurub.

Bu gün saat 09:20-yə olan məlumata görə, Brent neftinin bir barelinin qiyməti əvvəlki bağlanışla müqayisədə təxminən 1 faiz artaraq 110,63 dollara çatıb.

ABŞ neftinin qiyməti 98,68 dollar olub

Eyni vaxtda Qərbi Texas markalı xam neftin dekabr ayı üzrə fyuçers müqavilələrinin bir barelinin qiyməti 98,68 dollar təşkil edib.

Neft qiymətlərinin yüksək səviyyədə qalması Yaxın Şərqdə hərbi qarşıdurmaların yenidən şiddətlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarla əlaqələndirilir.

Husilərin Səudiyyə Ərəbistanına hücum iddiaları qiymətləri artırıb

Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilərin Səudiyyə Ərəbistanının enerji obyektlərini hədəfə aldıqlarını açıqlaması neft bazarında narahatlığı artırıb.

Husilərin Səudiyyə Ərəbistanının milli neft şirkəti olan “Saudi Aramco”ya məxsus obyektlərə hücum etdiklərini iddia etməsindən sonra neft qiymətləri dünən may ayından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb.

Son 48 saatda hava limanları və neft obyektləri hədəfə alınıb

Husilər son 48 saat ərzində Səudiyyə Ərəbistanındakı hava limanlarına və “Saudi Aramco” şirkətinin obyektlərinə hücumlar təşkil etdiklərini iddia ediblər.

Husilərin sözçüsü Yəhya Səri açıqlamasında hücumların ballistik raketlər, qanadlı raketlər və pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə həyata keçirildiyini bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu hücumlar Səudiyyə Ərəbistanının Yəmənə qarşı hücumlarına cavab olaraq təşkil edilib.

Səudiyyə Ərəbistanından rəsmi açıqlama verilməyib

Səudiyyə Ərəbistanı rəsmiləri husilərin irəli sürdüyü hücum iddiaları ilə bağlı hələlik açıqlama verməyiblər.

Bölgədə neft hasilatı və daşınması üçün istifadə olunan infrastrukturun yenidən hədəfə alına biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar qiymətlərin yüksək səviyyədə qalmasına təsir göstərir.

ABŞ və İsrailin İrana yeni hücum ehtimalı gündəmdədir

Neft bazarına təsir göstərən digər amil ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları yenidən başlada biləcəyi ilə bağlı açıqlamalardır.

Bu ehtimal neft tədarükündə mümkün fasilələrə dair narahatlıqları artırır.

Netanyahu Tramp ilə telefon danışığından görüntülər yayıb

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu sosial şəbəkə hesabında ABŞ Prezidenti Donald Trampla telefon danışığına dair görüntülər paylaşıb.

Netanyahu oktyabrın 27-də İsraildə keçiriləcək seçkilərdə ona verdiyi dəstəyə görə Trampa təşəkkür edib.

O, eyni zamanda İrana qarşı mümkün yeni hərbi hücumlara işarə edib.

Netanyahu bildirib:

“Donald, İranda tamamlamalı olduğumuz bir iş var. Siz də bunu demisiniz və biz həmin işi birlikdə tamamlayacağıq. Bunu başqa heç kim etməyəcək”.

Tramp Netanyahuya seçkilərdə dəstəyini açıqlayıb

ABŞ Prezidenti Donald Tramp daha əvvəl verdiyi açıqlamada İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuya seçkilərdə dəstək verdiyini bildirib.

Tramp həmçinin İranın mövqeyini dəyişməyəcəyi təqdirdə hərbi əməliyyatların yenidən gündəmə gələ biləcəyinə işarə edib.

Tramp İrana xəbərdarlıq edib

ABŞ Prezidenti İranla bağlı açıqlamasında bildirib:

“Əgər onlar tezliklə yollarını dəyişməsələr, işi yaxın zamanda bitirəcəyik”.

ABŞ və İsrail rəsmilərinin açıqlamaları İrana qarşı yeni hərbi əməliyyat ehtimalını gündəmdə saxlayır.

Bölgədə enerji infrastrukturu və neft daşımalarının mümkün qarşıdurmalardan təsirlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar isə qiymətlərə yüksəldici təsir göstərir.

Brent neftində əsas qiymət səviyyələri

Neft bazarında Yaxın Şərqdəki hərbi vəziyyətlə yanaşı, texniki qiymət göstəriciləri də izlənilir.

112,90 dollar müqavimət səviyyəsi hesab olunur

Texniki qiymətləndirmələrə əsasən, Brent neftində 112,90 dollar səviyyəsi müqavimət həddi kimi göstərilir.

103,46 dollar isə dəstək səviyyəsi olaraq izlənilir.

Beləliklə, Yəməndən Səudiyyə Ərəbistanının enerji obyektlərinə hücum edildiyi barədə iddialar və ABŞ ilə İsrailin İrana qarşı mümkün yeni hərbi əməliyyatlarına dair narahatlıqlar fonunda Brent neftinin qiyməti 110 dollardan yuxarı qalır.

Brent Neftinin Qiyməti 110,63 Dollara Yüksəldi yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

ABŞ-də idxal olunan məhsulların qiymətlərində kəskin artım qeydə alınıb.

“Röyters” agentliyinin məlumatına görə, sentyabr ayında ölkədə idxal qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,1 faiz yüksəlib.

Bu, 2022-ci ilin iyul ayından bəri qeydə alınan ən yüksək illik artım göstəricisidir.

Beləliklə, ABŞ-də idxal qiymətlərinin artım tempi son dörd ildən artıq müddətin ən yüksək səviyyəsinə çatıb.

Sonuncu dəfə belə artım 2022-ci ildə qeydə alınıb

Yayılan məlumatda bildirilir ki, sentyabr ayının 8,1 faizlik göstəricisi 2022-ci ilin iyulundan sonrakı dövr üçün ən böyük illik artımdır.

İdxal qiymətlərindəki yüksəliş ABŞ iqtisadiyyatında inflyasiya ilə bağlı təzyiqlərin gücləndiyi bir dövrə təsadüf edir.

Eyni zamanda, istehlakçı və istehsalçı qiymətlərinin artması iqtisadçıların diqqətini qiymət yüksəlişinin daha geniş sahələrə yayılması ehtimalına yönəldib.

İnflyasiyanın enerji sektorundan kənara yayıldığı bildirilir

“Röyters” agentliyinin məlumatına əsasən, ABŞ-də istehlakçı və istehsalçı qiymətlərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə artması iqtisadçıların inflyasiyanın yalnız enerji sektoru ilə məhdudlaşmadığına dair qənaətini gücləndirib.

İqtisadçılar qiymət artımının enerji sahəsindən kənarda da özünü göstərdiyini düşünürlər.

İstehlakçı və istehsalçı qiymətlərində artım

Agentliyin məlumatında istehlakçı və istehsalçı qiymətləri üzrə açıqlanan göstəricilərin inflyasiya təzyiqlərinin genişlənməsinə işarə etdiyi vurğulanır.

Bu göstəricilər enerji qiymətlərindəki yüksəlişin digər iqtisadi sahələrə təsiri ilə bağlı narahatlıqları artırıb.

Beləliklə, idxal qiymətlərindəki artım istehlakçı və istehsalçı qiymətlərinin yüksəlməsi ilə eyni dövrdə qeydə alınıb.

ABŞ-də istehsalçı qiymətləri 6,3 faiz artıb

ABŞ hökumətinin açıqladığı və “Associated Press” agentliyinin yaydığı məlumatlara görə, sentyabr ayında istehsalçı qiymətləri illik müqayisədə 6,3 faiz yüksəlib.

Məlumata əsasən, bu artımın başlıca səbəbi yanacaq qiymətlərinin bahalaşması olub.

İstehsalçı qiymətlərindəki yüksəliş ABŞ-də istehsal xərclərinin artması ilə bağlı vəziyyəti də gündəmə gətirib.

Ərzaq və enerji nəzərə alınmadan hesablanan göstərici də yüksəlib

ABŞ-də ərzaq və enerji qiymətləri nəzərə alınmadan hesablanan əsas istehsalçı qiymətləri göstəricisində də artım qeydə alınıb.

Rəsmi məlumatlara əsasən, həmin göstərici sentyabr ayında əvvəlki ayla müqayisədə 0,7 faiz yüksəlib.

İllik müqayisədə isə əsas göstəricinin artımı 5 faiz təşkil edib.

Bu rəqəmlər istehsalçı qiymətlərindəki yüksəlişin yalnız ərzaq və enerji məhsulları ilə məhdudlaşmadığını göstərir.

ABŞ–İran qarşıdurması enerji qiymətlərinə təsir edib

“Röyters” agentliyinin məlumatına görə, ABŞ ilə İran arasında qarşıdurmaların yenidən başlaması enerji qiymətlərinin yüksəlməsinə təsir göstərib.

Enerji bazarındakı bahalaşma ABŞ-də yanacaq xərclərində də özünü göstərib.

Agentlik bu prosesləri ölkədə qiymət artımına təsir edən amillərdən biri kimi təqdim edib.

Yanacağın bahalaşması istehsal xərclərini artırır

Enerji qiymətlərinin yüksəlməsi ABŞ iqtisadiyyatına əlavə təzyiq yaradır.

Məlumatda qeyd olunur ki, yanacaq xərclərinin artması istehsal prosesinin maya dəyərinə təsir göstərir.

Enerji qiymətlərindəki yüksəlişin istehsal xərclərinə keçməsi isə digər məhsul və xidmətlərin qiymətlərinə də təsir edə bilər.

Bu baxımdan, enerji sektorunda baş verən bahalaşma yalnız yanacaq bazarı ilə məhdudlaşmayan iqtisadi təsirlər yarada bilər.

Qiymət artımının məhsul və xidmətlərə təsiri gündəmdədir

ABŞ-də idxal qiymətlərinin 8,1 faiz, istehsalçı qiymətlərinin isə 6,3 faiz yüksəlməsi inflyasiya ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib.

Ərzaq və enerji istisna olmaqla hesablanan əsas istehsalçı qiymətləri göstəricisinin illik 5 faiz artması da bu mənzərənin mühüm hissəsidir.

İnflyasiya təzyiqlərinin genişlənməsi ehtimalı

“Röyters” agentliyinin məlumatında enerji qiymətlərindəki yüksəlişin istehsal xərclərinə keçməsi və bunun məhsul və xidmətlərin qiymətlərində əks olunması ehtimalı vurğulanır.

İqtisadçıların qiymətləndirməsinə görə, istehlakçı və istehsalçı qiymətlərindəki güclü artım inflyasiyanın enerji sektorundan kənara yayıldığına dair qənaəti möhkəmləndirir.

ABŞ ilə İran arasında yenidən başlayan qarşıdurmaların enerji qiymətlərinə təsiri də bu proseslə əlaqələndirilir.

Beləliklə, sentyabr ayının göstəriciləri ABŞ-də idxal və istehsalçı qiymətlərinin yüksəldiyini, enerji xərclərindəki artımın isə iqtisadiyyatın digər sahələrinə təsir göstərə biləcəyini ortaya qoyur.

ABŞ-də İdxal Qiymətləri Son 4 İlin Rekordunu Qırdı yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Britaniyanın “Faynənşl Tayms” qəzeti dünya neft bazarında qiymətlərin formalaşması mexanizminin ciddi dəyişikliklərlə üzləşdiyini yazıb.

Nəşrin təhlilinə əsasən, 2026-cı ildə neft üçün vahid qiymət anlayışı əvvəlki əhəmiyyətini itirib.

Birjalarda alınıb-satılan neft fyuçersləri, yəni gələcək tarixdə neftin alqı-satqısını nəzərdə tutan müqavilələr artıq fiziki bazardakı real qiymətləri və tələb-təklif nisbətini tam əks etdirmir.

Qəzet bildirir ki, neftin birja qiyməti ilə onun faktiki olaraq alıcıya çatdırılma dəyəri arasında fərq əhəmiyyətli dərəcədə böyüyüb.

Bu vəziyyət neft qiymətlərindən inflyasiyanın istiqamətini müəyyənləşdirmək və qiymət risklərindən qorunmaq üçün istifadə edən bazar iştirakçıları qarşısında yeni çətinliklər yaradır.

Brent markalı neftin göstəriciləri dəyişib

“Arqus” qiymət məlumatları qrupunun hesablamalarına görə, Brent markalı neftin fyuçers qiyməti hazırda Asiyaya çatdırılan neftin ümumi dəyərinin yalnız 60–70 faizinə bərabərdir.

Adi bazar şəraitində bu göstərici təxminən 90 faiz təşkil edirdi.

Dizel yanacağında fərq daha böyükdür.

Məlumata əsasən, Brent fyuçerslərinin qiyməti hazırda dizelin dəyərinin təxminən 50 faizinə uyğun gəlir.

Normal şəraitdə isə bu nisbət 80–90 faiz arasında dəyişirdi.

Bu rəqəmlər xam neftin birja qiyməti ilə hazır yanacaq məhsullarının faktiki bazar dəyəri arasında ciddi uyğunsuzluq yarandığını göstərir.

Brent neftinin qiymətlərində rekord fərq

“Faynənşl Tayms” neftin dərhal çatdırılma qiyməti ilə fyuçers müqavilələri arasındakı fərqin də kəskin artdığına diqqət çəkib.

2007–2019-cu illərdə bu qiymətlər arasındakı fərqlənmənin standart kənarlaşması təxminən bir dollar səviyyəsində olub.

2026-cı ildə isə həmin göstərici təxminən səkkiz dollara yüksəlib.

Sentyabr ayında fərqlənmə 20 dolları da ötüb.

ABŞ-nin qiymətləri azaltmaq təzyiqi

Qəzet bu dəyişikliklərin səbəbləri arasında ABŞ-nin neft qiymətlərinin aşağı salınmasına yönəlmiş təzyiqlərini də göstərir.

Digər amil isə bazar iştirakçılarının uzunmüddətli alış mövqeləri açmaqdan çəkinməsidir.

Bu vəziyyət fiziki neft ehtiyatlarının azalması fonunda baş verir.

“Kayeros” şirkətinin məlumatlarına əsasən, münaqişənin başlanmasından bəri qlobal neft ehtiyatları təxminən 650 milyon barel azalıb.

Beləliklə, ehtiyatların azalmasına baxmayaraq, fyuçers bazarındakı qiymətlər fiziki neft təchizatının real xərclərini tam əks etdirməyə bilər.

Neftin daşınma xərcləri 10 dəfəyədək artıb

“Faynənşl Tayms”ın təhlilində əsas diqqət çəkilən məsələlərdən biri dəniz nəqliyyatı xərclərinin kəskin yüksəlməsidir.

Qəzetin məlumatına görə, İrana qarşı müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə neftin daşınma xərcləri 5–10 dəfə artıb.

Bahalaşmanın əsas səbəbləri arasında tanker çatışmazlığı və daşınma marşrutlarının uzanması göstərilir.

Gəmilərin daha uzun məsafə qət etməsi həm yanacaq, həm də daşınma müddəti baxımından əlavə xərclər yaradır.

Bu xərclər neftin son alıcıya çatdırılma qiymətinə daxil olur.

Hörmüz boğazından neft axını qismən bərpa edilib

Məqalədə Hörmüz boğazından neft daşımalarının qismən bərpa olunduğu bildirilir.

Məlumata əsasən, bu marşrut üzrə gündəlik neft axını 11 milyon barelə çatıb.

Lakin daşımaların bərpası əvvəlki logistika şəraitinin tam qaytarılması demək deyil.

Mövcud məhdudiyyətlər səbəbindən neftin bir gəmidən digərinə köçürülməsi əməliyyatlarından da istifadə olunur.

Bu üsul daşımaların davam etdirilməsinə kömək etsə də, əlavə vaxt və maliyyə tələb edir.

Nəticədə neftin birja qiyməti dəyişməsə belə, onun idxalçı ölkələrə faktiki çatdırılma dəyəri yüksək qala bilər.

Dizel və benzin xam neftdən iki dəfə baha satılır

Qəzetin diqqət çəkdiyi digər mühüm problem neft emalı imkanlarının məhdudlaşmasıdır.

Çindən kənarda dünya üzrə neft emalı güclərinin çatışmazlığı hazır yanacaq məhsullarının qiymətlərinə təzyiq göstərir.

Bununla yanaşı, Rusiya və regiondakı neft emalı müəssisələrinin hücumlara məruz qalması da təchizat imkanlarını zəiflədən amillər sırasında göstərilir.

“Faynənşl Tayms” yazır ki, bu şəraitdə dizel və benzin kimi emal edilmiş neft məhsullarının qiymətləri xam neftin qiymətindən iki dəfə yüksək səviyyəyə qalxıb.

Emal müəssisələrinin vəziyyəti niyə vacibdir?

Xam neftin mövcudluğu bazarda kifayət qədər benzin və dizel olacağına avtomatik zəmanət vermir.

Neftin istifadəyə yararlı yanacaq məhsullarına çevrilməsi üçün emal müəssisələrinin fasiləsiz fəaliyyəti tələb olunur.

Emal gücləri məhdudlaşdıqda və ya müəssisələr zədələndikdə hazır məhsulların təklifi azalır.

Belə vəziyyətdə xam neftin qiyməti nisbətən sabit qalsa da, dizel və benzinin qiyməti daha sürətlə arta bilər.

Bu isə xüsusilə nəqliyyat və sənaye xərclərinə təsir göstərir.

İnflyasiyanın əsas göstəricisi artıq dizel ola bilər

“Faynənşl Tayms”ın təhlilində neftin qiyməti ilə inflyasiya arasındakı ənənəvi əlaqənin zəiflədiyi vurğulanır.

Qəzet bildirir ki, hazırkı şəraitdə xam neftin fyuçers qiymətləri iqtisadiyyatda yaranan real xərc təzyiqlərini əvvəlki qədər dəqiq göstərmir.

Bunun əvəzində dizel yanacağının qiyməti daha mühüm göstəriciyə çevrilir.

Dizelin bahalaşması yükdaşımaya, kənd təsərrüfatına, istehsala və məhsulların paylanmasına birbaşa təsir göstərə bilər.

Bu xərclərin artması son nəticədə istehlak qiymətlərinə də təsir etmək potensialına malikdir.

ABŞ istiqrazları ilə dizel qiymətləri arasında yeni əlaqə

Nəşrin məlumatına görə, may ayından etibarən ABŞ-nin 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi dizel yanacağının qiymətləri ilə daha güclü əlaqə nümayiş etdirməyə başlayıb.

Qəzet bunu tarixi baxımdan diqqətçəkən dəyişiklik kimi təqdim edir.

İstiqrazların gəlirliliyi investorların inflyasiya, faiz dərəcələri və iqtisadi perspektivlərlə bağlı gözləntilərindən təsirlənir.

Dizel qiymətlərinin bu göstərici ilə daha sıx əlaqələnməsi enerji bazarındakı inflyasiya təzyiqlərinin hansı istiqamətdən qaynaqlandığını anlamaq baxımından əhəmiyyətlidir.

Bununla belə, qiymətlər arasındakı əlaqə dizelin istiqraz gəlirliliyindəki bütün dəyişikliklərin birbaşa səbəbi olduğunu göstərmir.

Dünya enerji bazarında yeni qiymət reallığı

“Faynənşl Tayms”ın təhlilindən görünür ki, neft bazarını yalnız Brent markalı xam neftin birja qiymətinə əsasən qiymətləndirmək getdikcə çətinləşir.

Fiziki neftin çatdırılma dəyəri, tanker daşımalarının bahalaşması, emal müəssisələrinin imkanları və hazır yanacaq məhsullarının qiymətləri daha böyük əhəmiyyət qazanır.

Məqalədə təqdim olunan məlumatlara əsasən, bazarda üç mühüm dəyişiklik ön plana çıxır: neftin fyuçers qiymətləri ilə real çatdırılma dəyəri arasındakı fərq böyüyür, daşınma xərcləri kəskin artır və emal edilmiş yanacaq məhsulları xam neftdən daha sürətlə bahalaşır.

Bu şəraitdə enerji qiymətlərinin inflyasiyaya təsirini qiymətləndirmək üçün təkcə neft birjalarını deyil, dizel və benzin bazarlarını, eləcə də beynəlxalq daşınma xərclərini izləmək daha vacib hala gəlir.

Neft Bazarında Böhran: Qiymətlər Reallığı Əks Etdirmir yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Fransa strateji yanacaq ehtiyatlarından 10 milyon barel dizel yanacağının bazara çıxarılması barədə qərar qəbul edib.

Bu barədə Fransanın “Frans Enfo” radiostansiyası adları açıqlanmayan mənbələrə istinadən məlumat yayıb.

Məlumata görə, qərarın rəsmi şəkildə elan edilməsi də nəzərdə tutulur.

Fransanın Baş naziri Sebastyen Lekornunun oktyabrın 7-də axşam saatlarında çıxış edərək hökumətin qərarını ictimaiyyətə açıqlayacağı bildirilir.

Hələlik dizel yanacağının ehtiyatlardan hansı müddət ərzində çıxarılacağı və bazara necə təqdim ediləcəyi barədə ətraflı məlumat verilməyib.

10 milyon barellik ehtiyat nə üçün ayrılır?

Strateji yanacaq ehtiyatları fövqəladə vəziyyətlərdə, təchizatın pozulduğu dövrlərdə və enerji bazarlarında ciddi gərginlik yarandıqda istifadə olunmaq üçün saxlanılır.

Fransanın bu ehtiyatlardan dizel yanacağı ayırması bazarda əlavə təklif yaratmağa yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Dizel yanacağı yük daşımalarında, kənd təsərrüfatında, sənayenin müxtəlif sahələrində və digər iqtisadi fəaliyyət istiqamətlərində geniş istifadə olunur.

Buna görə dizel təchizatında yaranan çətinliklər təkcə yanacaq bazarına deyil, məhsulların daşınması və istehsal xərclərinə də təsir göstərə bilər.

Lakin ehtiyatların bazara çıxarılmasının qiymətlərə hansı həcmdə təsir edəcəyi əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirilə bilməz.

Beynəlxalq Enerji Agentliyindən 100 milyon barellik qərar

Fransanın qərarı Beynəlxalq Enerji Agentliyinin strateji neft ehtiyatları ilə bağlı yeni addımı fonunda gündəmə gəlib.

Agentliyin açıqlamasına əsasən, üzv dövlətlər strateji ehtiyatlardan təxminən 100 milyon barel neft və neft məhsulunun bazara buraxılması prosesini sürətləndirməyə razılıq veriblər.

Söhbət mart ayında bazara çıxarılması əvvəlcədən vəd edilmiş ehtiyatların bir hissəsindən gedir.

Beləliklə, yeni razılaşma tamamilə ayrıca ehtiyat həcminin ayrılması deyil, əvvəlki öhdəliklərin daha sürətli icrasını nəzərdə tutur.

Dizel ehtiyatlarına üstünlük veriləcək

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin qərarında əsas diqqətin dizel yanacağı ehtiyatlarına yönəldilməsi nəzərdə tutulur.

Bu yanaşma enerji bazarındakı təchizat ehtiyaclarına uyğun olaraq müəyyən məhsulların daha tez bazara çıxarılmasına imkan yarada bilər.

Neft və neft məhsulları bazarlarında qiymətlər yalnız xam neftin mövcudluğundan asılı deyil.

Emal müəssisələrinin istehsal imkanları, nəqliyyat marşrutları və ayrı-ayrı yanacaq növlərinə tələbat da qiymətlərin formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Bu baxımdan dizel ehtiyatlarına üstünlük verilməsi hazır məhsul təchizatının dəstəklənməsi məqsədi daşıyır.

Strateji ehtiyatların bazara çıxarılması nə deməkdir?

Dövlətlərin strateji enerji ehtiyatlarından istifadə etməsi bazarda yaranan təchizat çətinliklərini müvəqqəti olaraq azaltmaq üçün tətbiq edilən tədbirlərdən biridir.

Belə qərarlar əlavə yanacaq həcminin dövriyyəyə daxil olmasına şərait yaradır.

Lakin ehtiyatlardan istifadə daimi hasilat və ya emal gücünün artırılması ilə eyni deyil.

Strateji ehtiyatlar məhdud olduğundan onların bazara çıxarılması uzunmüddətli enerji təchizatı problemlərini özlüyündə həll etmir.

Fransa qərarının icra təfərrüatları gözlənilir

Fransa hökumətinin 10 milyon barellik dizel ehtiyatını hansı mərhələlərlə bazara çıxaracağı hələ açıqlanmayıb.

Yanacağın daxili bazara yönəldilməsi, satış mexanizmi və prosesin başlama tarixi barədə də əlavə məlumat təqdim edilməyib.

Baş nazir Sebastyen Lekornunun gözlənilən açıqlamasında bu məsələlərə aydınlıq gətirilməsi mümkün hesab olunur.

Həmçinin Fransanın ayıracağı 10 milyon barelin Beynəlxalq Enerji Agentliyinin sürətləndirilmiş 100 milyon barellik proqramına necə daxil edildiyi barədə dəqiqləşdirməyə ehtiyac var.

Enerji bazarlarında diqqət ehtiyat qərarlarına yönəlib

Fransanın strateji dizel ehtiyatlarından istifadə qərarı ilə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin razılaşması eyni dövrdə enerji təchizatını dəstəkləməyə yönəlmiş tədbirlər kimi diqqət çəkir.

Bir tərəfdən, Paris 10 milyon barel dizel yanacağının bazara çıxarılmasını nəzərdə tutur.

Digər tərəfdən, agentliyə üzv ölkələr mart ayında verilmiş öhdəliklər çərçivəsində təxminən 100 milyon barellik ehtiyatın buraxılmasını sürətləndirməyə hazırlaşırlar.

Qərarların təsiri icra sürətindən asılı olacaq

Bu tədbirlərin bazara faktiki təsiri ayrılan ehtiyatların nə qədər tez istifadəyə verilməsindən və hansı bazarlara yönəldilməsindən asılı olacaq.

Yanacağın fiziki olaraq alıcılara çatdırılması, daşınma imkanları və mövcud tələbat da nəticəyə təsir edən amillər sırasındadır.

Hələlik Fransanın qərarı barədə məlumat radiostansiyanın anonim mənbələrinə əsaslanır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin üzv ölkələri isə ehtiyatların buraxılmasını sürətləndirmək barədə razılığa gəliblər.

Beləliklə, qarşıdakı mərhələdə əsas diqqət Fransa hökumətinin rəsmi açıqlamasına və beynəlxalq ehtiyatların bazara çıxarılması qrafikinə yönələcək.

Fransa 10 Milyon Barel Dizel Ehtiyatını Bazara Çıxarır yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Neft sektorunun yüksək vəzifəli rəhbərləri bu həftə dünya bazarında istifadə oluna biləcək neft ehtiyatlarının getdikcə azaldığını bildiriblər.

Onların qiymətləndirməsinə görə, ehtiyatların azalması qlobal neft bazarını mümkün təchizat çatışmazlığı qarşısında daha həssas vəziyyətə gətirir. Bu vəziyyət eyni zamanda neft və neft məhsullarının qiymətlərinə yüksəldici təzyiq yaradır.

Səudiyyə Ərəbistanının dövlət neft şirkəti “Aramco”nun baş icraçı direktoru Əmin ən-Nasir Londonda keçirilən enerji forumunda mövcud vəziyyətin artıq ciddi təzyiq yaratdığını bildirib.

“Altı milyard barreldən az ehtiyat qalıb”

Əmin ən-Nasirin sözlərinə görə, hazırda kommersiya ehtiyatlarında altı milyard barreldən az neft qalıb.

O bildirib ki, bu ehtiyatların böyük hissəsinin praktik olaraq bazara çıxarılması mümkün deyil.

“Bu gün kommersiya ehtiyatlarında altı milyard barreldən az neft qalıb və onun böyük əksəriyyəti faktiki olaraq əlçatan deyil. Buna görə də sistem artıq ciddi təzyiq altındadır”, – deyə Əmin ən-Nasir bildirib.

Bir milyard barreldən çox neft ehtiyatlardan çıxarılıb

“Aramco” rəhbərinin açıqlamasına əsasən, bu il İranla müharibə başladıqdan sonra ehtiyatlardan bir milyard barreldən çox neft çıxarılıb.

Bu həcmin böyük hissəsinin quruda yerləşən kommersiya ehtiyatlarından götürüldüyü qeyd olunur.

Mövcud vəziyyətdə hökumətlər və enerji şirkətləri dünya neft bazarındakı təzyiqi azaltmaq məqsədilə ehtiyatlardan istifadə ediblər.

Mənbədə bu il İran və Ukraynadakı müharibələrin enerji təchizatında ciddi pozuntular yaratdığı və qlobal xam neft bazarına əlavə təzyiq göstərdiyi bildirilir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi 100 milyon barrel buraxmağa hazırlaşır

Neft bazarında yaranmış təzyiq fonunda Beynəlxalq Enerji Agentliyinin ehtiyatlardan əlavə neft buraxmağa hazırlaşdığı bildirilir.

Məlumata görə, agentlik dizel qiymətlərinin yüksəlməsinin qarşısını almağa kömək etmək məqsədilə ümumilikdə 100 milyon barrel xam neft və dizeli bazara çıxarmağı planlaşdırır.

Lakin bu qərarın həyata keçirilməsi ehtiyatların hazırkı səviyyəsi fonunda asan görünmür.

Əvvəlki 400 milyon barrelin taleyi də gündəmdədir

Mənbədə istinad edilən məlumata görə, planlaşdırılan 100 milyon barrelin 2026-cı ilin martında elan edilmiş ilk ehtiyat buraxılışındakı həcmlərin bir hissəsini əhatə edib-etməyəcəyi hələ aydın deyil.

Mart ayında 400 milyon barrel həcmində ehtiyatın bazara buraxılması nəzərdə tutulmuşdu. Lakin həmin həcmin hələ tam şəkildə bazara çatmadığı bildirilir.

Əmin ən-Nasir yeni qərarla bağlı danışıqların uzun çəkdiyini bildirib və yekun rəqəmin 100 milyon barrel olduğunu təsdiqləyib.

“Ehtiyatların yalnız 10 faizi və ya daha azı əlçatandır”

“Aramco” rəhbəri dünya neft ehtiyatlarının kritik həddə yaxınlaşdığı barədə də xəbərdarlıq edib.

Onun sözlərinə görə, mövcud ehtiyatların yalnız 10 faizi və ya daha az hissəsi faktiki olaraq istifadəyə verilə bilər.

Əmin ən-Nasir məhz buna görə əlavə 100 milyon barrel neftin təmin edilməsinin belə çətinləşdiyini vurğulayıb.

Bu qiymətləndirmə dünya neft bazarında ehtiyat imkanlarının nə qədər məhdudlaşdığını göstərən əsas göstəricilərdən biri kimi təqdim edilir.

Dünya gündə 102 milyon barrel neft istehlak edir

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına əsasən, dünyada gündəlik neft tələbatı təxminən 102 milyon barrel təşkil edir.

Bu rəqəm ehtiyatlardan bazara buraxılması planlaşdırılan 100 milyon barrelin dünya üzrə təxminən bir günlük tələbat səviyyəsinə uyğun gəldiyini göstərir.

Mövcud vəziyyətdə bazara çıxarıla bilən kommersiya ehtiyatlarının azalması təchizatda baş verə biləcək yeni pozuntuların təsirini daha da gücləndirə bilər.

Sektor rəhbərlərinin xəbərdarlıqlarına əsasən, əsas risk təkcə ümumi ehtiyatların azalması deyil. Əsas problem mövcud ehtiyatların böyük hissəsinin faktiki olaraq qısa müddətdə bazara çıxarıla bilməməsidir.

İranla müharibənin davam etdiyi, enerji təchizatında pozuntuların yaşandığı və ehtiyatlardan böyük həcmdə neft çıxarıldığı bir şəraitdə qlobal bazarın imkanlarının daha da məhdudlaşdığı bildirilir.

Bu səbəbdən neft sektorunun rəhbərləri dünya bazarında təchizat qıtlığı və qiymətlər üzərində yüksəldici təzyiq riskinin getdikcə artdığı barədə xəbərdarlıq edirlər.

Neft Bazarında Həyəcan: Qlobal Ehtiyatlar Tükənir yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Beynəlxalq fyuçers bazarlarında ticarət olunan Brent markalı neftin bir barelinin qiyməti qlobal güclərin koordinasiyalı müdaxiləsi və mərkəzi bankların faiz siyasəti ilə bağlı sərt siqnallar fonunda aşağı istiqamət götürüb.

Cümə günü 103,04 dollara qədər yüksələn və ticarət gününü 102,25 dollar səviyyəsində başa vuran dekabr fyuçersli Brent nefti həftənin ilk ticarət günündə ucuzlaşıb.

Saat 09:25-ə olan göstəricilərə əsasən, Brent neftinin qiyməti 0,9 faiz azalaraq bir barel üçün 101,37 dollara düşüb.

Eyni vaxtda ABŞ-nin Qərbi Texas markalı xam neftinin noyabr fyuçerslərinin bir bareli 90,08 dollardan ticarət olunub.

Bazarda yaranan son vəziyyət neft qiymətlərinin istiqamətinə eyni vaxtda bir neçə amilin təsir etdiyini göstərir.

G7-dən 100 milyon barellik ehtiyat qərarı

Neft qiymətlərindəki qəfil zəifləmənin əsas səbəblərindən biri dünyanın böyük iqtisadiyyatlarını birləşdirən G7 ölkələrinin enerji böhranının təsirlərini azaltmaq üçün hazırladığı fövqəladə tədbirlər planıdır.

Ehtiyatlar dörd ay ərzində bazara çıxarılacaq

G7 liderlərinin oktyabrın 2-də keçirdiyi onlayn sammitdən sonra qlobal bazarları kəskin qiymət dəyişikliklərindən qorumaq məqsədilə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin koordinasiyası altında ümumilikdə 100 milyon barel neft və dizel ehtiyatının bazara buraxılması qərara alınıb.

Planın dörd ay ərzində həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Əməliyyatın ilk 20 günündə bazara böyük həcmdə dizel yanacağının çıxarılması planlaşdırılır. Ehtiyac yaranacağı təqdirdə əlavə ehtiyatların istifadəyə verilməsi də nəzərdən keçirilə bilər.

G7 ölkələri bununla yanaşı, neft emalı müəssisələrinin texniki xidmət cədvəllərini uyğunlaşdıraraq zavodlarda müvəqqəti istehsal gücü artımına nail olmağı planlaşdırırlar.

Hörmüz boğazında təhlükəsizlik amili

Enerji diplomatiyasının mühüm istiqamətlərindən biri də qlobal enerji ticarətinin əsas marşrutlarından sayılan Hörmüz boğazının ətrafındakı təhlükəsizlik vəziyyətidir.

G7 ölkələrinin planında Hörmüz boğazı ətrafında təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yönələn səylərin gücləndirilməsi də yer alır.

Boğazın qlobal enerji daşımalarındakı rolu nəzərə alındıqda, burada yarana biləcək hər hansı gərginlik neft bazarında qiymət dəyişikliklərinə səbəb ola biləcək mühüm amillərdən biri hesab edilir.

Məhz buna görə bazar iştirakçıları strateji ehtiyatların buraxılması ilə yanaşı, əsas enerji dəhlizlərində baş verən prosesləri də diqqətlə izləyirlər.

ABŞ-də faiz gözləntiləri neftə təzyiq edir

Neft bazarında satış təzyiqini artıran digər amil ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin sərt pul siyasətini davam etdirəcəyi ilə bağlı güclənən gözləntilərdir.

Pul bazarlarındakı qiymətləndirmələrə görə, Federal Ehtiyat Sisteminin bu ay keçiriləcək toplantısında faiz dərəcəsini dəyişməməsi ehtimalı 80 faizdən yüksək qiymətləndirilir.

Bununla yanaşı, dekabr ayında keçiriləcək ilin son toplantısında faiz dərəcəsinin 25 baza bəndi artırılması ehtimalı da gündəmdə qalır.

Yüksək faiz neft tələbinə təsir edə bilər

Borc vəsaitlərinin dəyərinin yüksək səviyyədə qalacağı ilə bağlı narahatlıq qlobal iqtisadi fəallıq üzərində təzyiq yaradır.

İqtisadi fəallığın zəifləməsi isə enerji istehlakının və nəticədə neftə tələbatın azalması ehtimalını artırır.

Bu səbəbdən ABŞ-də faiz dərəcələrinin gələcək istiqaməti hazırda neft bazarının əsas diqqət mərkəzlərindən biridir.

Faizlərin daha uzun müddət yüksək qalması ilə bağlı gözləntilərin güclənməsi Brent və Qərbi Texas markalı neftin qiymətlərində aşağı istiqamətli təzyiq yaradan amillər sırasında göstərilir.

OPEC+-dan bazarın istiqamətini dəyişə biləcək qərar

Qiymətlərdəki azalmanı məhdudlaşdıran əsas amillərdən biri isə OPEC+ ittifaqının hasilatla bağlı mövqeyidir.

Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatı və Rusiya başda olmaqla tərəfdaş istehsalçı ölkələrin yeddi əsas üzvü noyabr ayında əlavə hasilat artımına getməmək qərarı verib.

Bu qərar bazarda təklifin daha sürətlə artacağı ilə bağlı gözləntiləri zəiflədərək qiymətlərə müəyyən dəstək verə bilər.

Növbəti mühüm tarix 1 noyabrdır

OPEC+ ölkələrinin bazardakı vəziyyəti qiymətləndirəcəyi növbəti mühüm toplantının noyabrın 1-də keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Bazar iştirakçıları həmin görüşdə hasilat siyasəti ilə bağlı veriləcək mümkün qərarları diqqətlə izləyəcəklər.

G7 ölkələrinin ehtiyatları bazara çıxarması təklifi artırmağa yönəldiyi halda, OPEC+ ölkələrinin əlavə hasilat artımından imtina etməsi bazarda əks istiqamətdə təsir yaradır.

Bu səbəbdən neftin qiymətində növbəti hərəkətin hansı istiqamətdə olacağı bu iki amil arasındakı tarazlıqdan da asılı ola bilər.

Brent üçün 100,97 dollar kritik həddir

Texniki göstəricilər baxımından da Brent neftinin qiyməti mühüm səviyyəyə yaxınlaşıb.

Bazar təhlillərində 100,97 dollar bir barel üçün əsas dəstək səviyyəsi kimi izlənilir.

Yuxarı istiqamətli hərəkətdə isə 103,77 dollar müqavimət səviyyəsi kimi göstərilir.

Brentin 101,37 dollar səviyyəsinə qədər geriləməsi qiyməti əsas dəstək həddinə yaxınlaşdırıb.

Bazarın diqqəti üç əsas amildədir

Hazırda neft bazarının istiqamətinə təsir göstərən üç əsas məsələ ön plana çıxır: G7 ölkələrinin 100 milyon barellik strateji ehtiyatı bazara çıxarması, ABŞ-də faiz dərəcələrinin yüksək qalacağı ilə bağlı gözləntilər və OPEC+ ölkələrinin əlavə hasilat artımından imtina etməsi.

Bir tərəfdən bazara əlavə neft və dizel təklifinin çıxarılması qiymətlərin aşağı düşməsinə şərait yaradır. Digər tərəfdən OPEC+ ölkələrinin hasilatı artırmamaq qərarı təklif artımını məhdudlaşdıraraq qiymətlərdəki azalmanın qarşısını ala bilər.

Bununla yanaşı, Hörmüz boğazı ətrafında təhlükəsizlik vəziyyəti də enerji bazarının əsas risk amillərindən biri olaraq qalır.

Beləliklə, Brent neftinin 101 dollar ətrafına enməsi bazarı kritik texniki həddə yaxınlaşdırıb. Qarşıdakı dövrdə strateji ehtiyatların bazara çıxarılma sürəti, ABŞ-nin faiz siyasəti və OPEC+ ölkələrinin hasilat mövqeyi neft qiymətlərinin növbəti istiqamətinin müəyyənləşdirilməsində əsas rol oynayacaq.

Brent Neftində Kritik Hədd: Bazarda Nə Baş Verir? yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

2026-cı il oktyabrın 3-də Ər-Riyadda “Aramco” obyektinin yaxınlığında güclü tüstü və alov müşahidə olunub. “Reuters” hadisəni şahid məlumatına əsasən yayıb. Həmin vaxt Səudiyyə Ərəbistanı hakimiyyəti və şirkət hadisə ilə bağlı dərhal açıqlama verməmişdi. Yəməndəki husilərin hərbi sözçüsü Yəhya Səri isə obyektə ballistik raketlər və PUA-larla hücum etdiklərini açıqlayıb.

Hadisənin həqiqi iqtisadi miqyasını müəyyənləşdirmək üçün isə təkcə “Aramco” obyektinin vurulması barədə məlumat kifayət etmir.

Əsas suallar zərbənin təchizat zəncirinin hansı hissəsinə dəyməsi, istehsalın nə qədər dayanması, fasilənin nə qədər davam etməsi və itirilmiş həcmlərin başqa mənbələr hesabına əvəzlənib-əvəzlənə bilməməsidir.

Hər zərbə eyni iqtisadi nəticəni yaratmır

Neft məhsulları çəninin sıradan çıxması ilə xam neft emalı müəssisəsinin, boru kəmərinin və ya ixrac terminalının dayanması eyni nəticə vermir.

Buna görə Ər-Riyaddakı son hadisənin Səudiyyə iqtisadiyyatına və qlobal enerji bazarına real təsirini hesablamaq üçün obyektin hansı hissəsinin zərər gördüyü və istehsal imkanlarının nə qədər azaldığı barədə təsdiqlənmiş məlumat tələb olunur.

“Aramco” Səudiyyə iqtisadiyyatının əsas dayaqlarındandır

“Aramco”nun tarixi 1933-cü ildə verilmiş neft imtiyazına gedib çıxır. 1938-ci ildə Dammamda kommersiya əhəmiyyətli neft aşkar edilib, şirkət 1944-cü ildən “Aramco” adını daşımağa başlayıb.

1980-ci ildə şirkətin mülkiyyəti tam şəkildə Səudiyyə dövlətinə keçib, 1988-ci ildə “Saudi Aramco” yaradılıb, 2019-cu ildə isə şirkətin səhmlərinin bir hissəsi birjada satışa çıxarılıb.

Hazırda Səudiyyə Ərəbistanı hökuməti şirkətin səhmlərinin 81,48 faizindən çoxuna birbaşa sahibdir.

Bu səbəbdən “Aramco”nun istehsalı və gəlirləri yalnız bir şirkətin maliyyə göstəricisi deyil, Səudiyyə Ərəbistanının dövlət maliyyəsi və iqtisadi layihələri üçün də böyük əhəmiyyət daşıyır.

Şirkətin milyardlarla dollarlıq gəlirləri

“Aramco”nun rəsmi hesabatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında düzəliş edilmiş xalis gəlir 67,2 milyard dollar təşkil edib. Şirkət ikinci rüb üçün bütün səhmdarlara ümumilikdə 21,9 milyard dollarlıq əsas dividend elan edib.

Buna görə neft ixracında uzunmüddətli fasilə Səudiyyə Ərəbistanına daxil olan gəlirlərə təsir göstərə bilər. Lakin mümkün dövlət itkisini sadəcə ixrac edilməyən neftin həcmini bazar qiymətinə vurmaqla hesablamaq doğru olmaz.

Əsas təhlükə istehsaldan çox təchizat zənciridir

“Aramco”nun enerji bazarındakı əhəmiyyəti yalnız neft quyularının istehsal imkanları ilə ölçülmür.

Neftin çıxarılması ilə yanaşı onun emalı, saxlanması, boru kəmərləri ilə daşınması, terminallara çatdırılması və tankerlərlə ixracı da eyni zəncirin hissələridir.

Son hadisələr məhz bu zəncirin müxtəlif nöqtələrinin risk altında olduğunu göstərir.

Sentyabr ayında Səudiyyə Ərəbistanının bəzi enerji obyektlərində hücumlardan sonra fəaliyyətin dayandırıldığı bildirilmişdi.

Şərq-Qərb boru kəmərinin əhəmiyyəti artıb

Səudiyyə Ərəbistanının Şərq-Qərb boru kəməri Hörmüz boğazından yan keçərək nefti Qırmızı dəniz sahilindəki Yanbuya çatdırmağa imkan verir.

Lakin həmin marşrut da son hücumlardan təsirlənib. “Reuters”in məlumatına görə, sentyabrın 11-də PUA hücumundan sonra kəmərin fəaliyyəti dayanıb və sentyabrın 22-də bərpa olunub.

Sentyabrın 29-da kəmərlə gündəlik neft axını 2–2,65 milyon barel səviyyəsində qiymətləndirilirdi. Kəmərin tam ötürmə gücü isə gündə 7 milyon bareldir.

2019-cu il hücumu riskin miqyasını göstərmişdi

“Aramco” obyektlərinə hücumların iqtisadi təsiri ilə bağlı ən mühüm nümunələrdən biri 2019-cu il sentyabrın 14-də Əbqeyq və Xureys obyektlərinə hücumdur.

Həmin hadisə Səudiyyə Ərəbistanının neft istehsalının əhəmiyyətli hissəsinin müvəqqəti dayanmasına səbəb olmuş və dünya enerji bazarında ciddi qiymət reaksiyası yaratmışdı.

Bu təcrübə göstərdi ki, əsas məsələ hücum faktından daha çox onun enerji sisteminin hansı strateji nöqtəsini sıradan çıxarmasıdır.

Bütün hücumlar eyni nəticəni verməyib

Digər hadisələrdə nəticələr daha məhdud olub.

Bəzi hücumlarda yanacaq çənləri və emal obyektləri zərər görsə də, müştərilərə tədarük davam etdirilib və ya fəaliyyət qısa müddətdə bərpa olunub.

2026-cı ilin avqustunda Cizan neft emalı zavodunda hücumdan sonra yaranan yanğın söndürülmüş, Səudiyyə Ərəbistanının Energetika Nazirliyi xəsarət alan olmadığını bildirmişdi.

Bu səbəbdən “Aramco” obyektinə hücum xəbəri avtomatik olaraq Səudiyyənin neft istehsalının və ya ixracının dayandığı mənasına gəlmir.

Enerji savaşında daşınma yolları da hədəfdədir

Hazırkı regional qarşıdurmada enerji təhlükəsizliyi yalnız neft obyektlərinin fiziki qorunmasından asılı deyil.

Hörmüz boğazında yaranan problemlər, Qırmızı dənizdəki təhlükəsizlik riskləri, boru kəmərlərinin hədəfə alınması və tankerlərin sığorta xərclərinin yüksəlməsi enerji daşımalarının ümumi qiymətinə təsir göstərə bilər.

Sentyabrın sonunda “Aramco”nun yüksək yükdaşıma xərcləri fonunda Oman sahillərində gəmidən-gəmiyə ötürülən neft üçün alıcılara endirim imkanlarını nəzərdən keçirdiyi bildirilirdi.

Dünya bazarına təsir nədən asılı olacaq?

Ər-Riyaddakı son hadisənin qlobal enerji bazarında ciddi nəticə yaradıb-yaratmayacağı hazırda dəqiq deyil.

Bunun üçün ilk növbədə faktiki istehsal itkisinin olub-olmadığı, obyektin nə qədər müddətə sıradan çıxdığı, ehtiyatlardan istifadə imkanları və ixrac marşrutlarının vəziyyəti müəyyən edilməlidir.

Neft qiymətlərinin mümkün dəyişməsini də yalnız bir hadisə ilə əlaqələndirmək çətindir. Qiymətlər faktiki təchizat itkisi ilə yanaşı regional risk, sığorta, nəqliyyat və bazar gözləntilərindən təsirlənir.

“Aramco” üçün üç mümkün ssenari

Ər-Riyaddakı hadisənin nəticələri barədə hələ tam məlumat olmadığından üç əsas ehtimal ön plana çıxır.

Zərər məhdud olarsa, ehtiyatlar və sürətli təmir hesabına hadisənin təsiri qısa müddətdə aradan qaldırıla bilər. Lokal, lakin uzunmüddətli fasilə yaranarsa, şirkətin daşınma və gəlir göstəricilərinə təzyiq arta bilər.

Ən ciddi risk isə emal, nəqliyyat və ixrac infrastrukturlarının təkrar-təkrar hədəfə alınması nəticəsində alternativ marşrutların itkiləri kompensasiya edə bilməməsidir.

Əsas suallar hələ cavabsızdır

Hazırda Ər-Riyaddakı hadisə ilə bağlı Səudiyyə hakimiyyətinin və “Aramco”nun zərərin miqyası barədə rəsmi açıqlaması yoxdur. “Reuters” şahidə istinadən obyekt yaxınlığında tüstü və alov görüldüyünü, husilərin isə hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürdüyünü bildirib.

Buna görə hadisənin “Aramco” üçün növbəti məhdud təhlükəsizlik insidenti, yoxsa daha geniş enerji böhranının başlanğıcı olduğunu söyləmək üçün hələ tezdir.

Bunu müəyyənləşdirəcək əsas göstəricilər vurulan obyektin dəqiq funksiyası, itirilən neft həcmi, təmir müddəti və Səudiyyə Ərəbistanının alternativ ixrac imkanları olacaq.

“Aramco” Enerji Savaşının Mərkəzində yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

ABŞ Nümayəndələr Palatası cümə axşamı Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyaların sərtləşdirilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini qəbul edib.

Sənəd bundan əvvəl ABŞ Senatında da təsdiqlənmişdi. Beləliklə, layihə Konqresin hər iki palatasından keçib və növbəti mərhələdə Prezident Donald Trampın imzasına təqdim olunmalıdır.

Nümayəndələr Palatasında keçirilən səsvermədə layihənin lehinə 262, əleyhinə isə 159 səs verilib.

Təqdim olunan məlumatda sənədin əleyhinə səs verənlər arasında 157 Demokratlar Partiyası nümayəndəsinin və 7 respublikaçının olduğu bildirilir. Bununla belə, göstərilən bu rəqəmlərin cəmi ümumi 159 əleyhinə səslə uyğun gəlmir.

Senat layihəni avqustda qəbul etmişdi

ABŞ Senatı sözügedən qanun layihəsini avqustun 7-də təsdiqləmişdi. Nümayəndələr Palatasının da razılığından sonra sənəd Konqres səviyyəsində qəbul edilmiş sayılır.

İndi əsas mərhələ layihənin Donald Trampa göndərilməsidir. Sənəd prezident tərəfindən imzalanacağı halda nəzərdə tutulan tədbirlərin qüvvəyə minməsi üçün hüquqi zəmin yaranacaq.

Məlumata görə, qanun layihəsinin hazırlanması ilk növbədə senator Lindsi Qrehemin təşəbbüsü ilə həyata keçirilib. Təqdim edilən xəbərdə Qrehemin iyulun 11-də vəfat etdiyi bildirilir.

Rusiya neftinin alıcılarına 100 faizlik rüsum

Layihənin ən diqqətçəkən müddəalarından biri Rusiya nefti və qazının iri alıcıları hesab olunan ölkələrlə bağlıdır.

Sənədə əsasən, Rusiyanın neft və qazını böyük həcmdə alan ölkələrə qarşı 100 faizlik gömrük rüsumunun tətbiqi nəzərdə tutulur.

Bu müddəa sanksiyaların yalnız Rusiyaya deyil, Rusiya enerji məhsullarını alan digər ölkələrə də iqtisadi təsir göstərməsini nəzərdə tutur.

Rusiya idxalına 500 faiz nəzərdə tutulur

Layihədə daha sərt tədbirlərdən biri isə Rusiyadan ABŞ-yə gətirilən məhsullarla bağlıdır.

Sənədə əsasən, Rusiyadan ABŞ-yə bütün idxala 500 faiz həcmində gömrük rüsumunun tətbiqi nəzərdə tutulur.

Beləliklə, layihə bir tərəfdən Rusiyanın ABŞ bazarına ixracına qarşı son dərəcə yüksək gömrük rüsumu müəyyənləşdirməyi, digər tərəfdən isə Rusiya nefti və qazının əsas xarici alıcılarına iqtisadi təzyiqi artırmağı hədəfləyir.

Konqresdə İran müharibəsi də gündəmdədir

Rusiyaya qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsi ilə bağlı səsvermə ABŞ Konqresində xarici siyasət və hərbi əməliyyatlarla bağlı digər müzakirələrin davam etdiyi vaxta təsadüf edib.

Təqdim olunan məlumata görə, Nümayəndələr Palatası bir gün əvvəl üçüncü dəfə İranla müharibənin dayandırılması məsələsinə səs verib.

Səsvermədə Donald Trampın Konqresin razılığı olmadan hərbi əməliyyatları davam etdirmək imkanlarını məhdudlaşdırmağı nəzərdə tutan müharibə səlahiyyətləri ilə bağlı qərar qəbul edilib.

Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar layihəsinin isə artıq həm Senat, həm də Nümayəndələr Palatasından keçdiyi bildirilir. Bundan sonrakı mərhələdə sənədin qüvvəyə minməsi üçün Prezident Donald Trampın mövqeyi əsas əhəmiyyət daşıyacaq.

ABŞ Rusiyaya Qarşı Sanksiyaları Sərtləşdirir: 500 Faizlik Rüsum Gündəmdə yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar günü Federal Ehtiyat Sisteminin yaxın günlərdə keçirəcəyi pul siyasəti iclası ərəfəsində faiz dərəcələri ilə bağlı diqqətçəkən açıqlama verib.

Tramp bildirib ki, ABŞ-də faiz dərəcələri digər ölkələrlə müqayisədə dünyanın ən aşağı səviyyəsində olmalıdır. Onun açıqlaması inflyasiyanın yenidən sürətlənməsi və FED-in faiz artımına gedə biləcəyinə dair gözləntilərin gücləndiyi bir vaxtda səsləndirilib.

İrlandiya Açıq Qolf Turniri çərçivəsində jurnalistlərin suallarını cavablandıran Trampdan FED-in çərşənbə günü açıqlayacağı qərarla bağlı gözləntiləri soruşulub.

ABŞ Prezidenti FED-in faizləri artırıb-artırmayacağını bilmədiyini deyib. Bununla belə, o, inflyasiya göstəricilərindən və iqtisadiyyatın mövcud vəziyyətindən asılı olmayaraq, ABŞ-nin faiz dərəcələrinin dünyada ən aşağı səviyyədə olmalı olduğunu vurğulayıb.

İnflyasiya FED üzərində təzyiq yaradır

Trampın açıqlaması ABŞ-də istehlak qiymətləri indeksinin son dörd ayın ən yüksək artımını göstərməsindən bir neçə gün sonraya təsadüf edir.

Yeni inflyasiya göstəriciləri bazarlarda FED-in qiymət artımını cilovlamaq məqsədilə faiz dərəcələrini yüksəldə biləcəyi barədə gözləntiləri artırıb.

Mərkəzi bank üçün əsas məsələ inflyasiyanı nəzarətdə saxlamaqla yanaşı, iqtisadi fəallığın kəskin zəifləməsinin qarşısını almaqdır. Faizlərin artırılması inflyasiyanın aşağı salınmasına kömək edə bilsə də, kreditlərin bahalaşmasına, istehlakın zəifləməsinə və iqtisadi artımın yavaşlamasına səbəb ola bilər.

Tramp isə uzun müddətdir yüksək faiz siyasətinə qarşı çıxır və bunun ABŞ iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətinə mənfi təsir göstərdiyini müdafiə edir.

Faiz qərarı seçkilər öncəsi siyasi əhəmiyyət qazanıb

FED-in qərarı ABŞ-də Konqresə aralıq seçkilərin yaxınlaşdığı bir dövrə təsadüf edir. Qarşıdakı seçkilər Respublikaçılar Partiyasının Nümayəndələr Palatası və Senatdakı cüzi üstünlüyünü qoruyub-qoruya bilməyəcəyini müəyyənləşdirəcək.

Son ictimai rəy sorğuları göstərir ki, yaşayış xərclərinin artması seçicilərin əsas narahatlıqlarından biri olaraq qalır. Faiz dərəcələrinin yenidən yüksəldilməsi isə ipoteka, avtomobil və digər istehlak kreditlərinin bahalaşmasına səbəb ola bilər.

Bu vəziyyət faiz qərarını sırf iqtisadi məsələdən çıxararaq seçkiqabağı siyasi mübarizənin mühüm mövzularından birinə çevirir.

Trampın populyarlığına inflyasiya təzyiqi

Davam edən inflyasiya fonunda Trampın ictimai dəstəyində də geriləmə müşahidə olunur. ABŞ Prezidenti isə yüksək faizlərin ölkəsinin iqtisadi maraqlarına zərbə vurduğunu və digər dövlətlərin xeyrinə işlədiyini bildirir.

Tramp ABŞ-nin güclü iqtisadi mövqeyinə görə daha aşağı borclanma xərclərinə malik olmalı olduğunu müdafiə edib.

Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyətdə ABŞ faktiki olaraq digər ölkələrin iqtisadi mövqeyinin güclənməsinə şərait yaradır. Tramp iqtisadi prosesləri və faiz siyasətinin nəticələrini yaxşı bildiyini də vurğulayıb.

Kevin Vorşa faizləri azaltmaq üçün təzyiq artır

Tramp əvvəllər FED-in keçmiş rəhbəri Cerom Paueli dəfələrlə sərt tənqid edirdi. ABŞ Prezidenti hazırkı FED rəhbəri Kevin Vorşa isə daha müsbət münasibət nümayiş etdirib. Tramp tərəfindən bu vəzifəyə seçilən Vorş ilin əvvəlində səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb.

Buna baxmayaraq, son həftələrdə Tramp administrasiyasının faizlərin aşağı salınması istiqamətində FED üzərində siyasi təzyiqi nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb.

Tramp iki həftə əvvəl sosial şəbəkədə yaydığı açıqlamada da faiz dərəcələrinin aşağı salınmasını tələb etmişdi. O, eyni zamanda ABŞ-nin böyük ticarət kəsiri verdiyi ölkələrlə iqtisadi münasibətlərin məhdudlaşdırılması ehtimalını gündəmə gətirmişdi.

Ağ Ev FED-in müstəqilliyini qoruyacağını bildirir

ABŞ Milli İqtisadi Şurasının direktoru Kevin Hasset isə Trampın FED rəhbəri Kevin Vorşun müstəqilliyini müdafiə edəcəyini bildirib.

Hassetin sözlərinə görə, Federal Ehtiyat Sisteminin faizlərlə bağlı hansı qərarı qəbul etməsindən asılı olmayaraq, prezident qurumun rəhbərinin müstəqilliyinə hörmət göstərəcək.

Bununla belə, Hasset FED-in faiz dərəcələrini artıracağı təqdirdə Trampın bu qərardan məmnun qalmayacağını da etiraf edib.

Beləliklə, çərşənbə günü açıqlanacaq faiz qərarı təkcə ABŞ maliyyə bazarları üçün deyil, Tramp administrasiyası ilə ölkənin mərkəzi bankı arasındakı münasibətlərin gələcək istiqaməti baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Tramp FED-ə Təzyiqi Artırdı: ABŞ-də Faizlər Dünyanın Ən Aşağısı Olmalıdır yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.