Tarixi hadisə və dağıntılar
1344-cü hicri ildə baş verən faciə
Hicri-qəməri təqvimə görə Şəvval ayının 8-də, miladi təqvimlə 1925-ci ilə uyğun gələn gündə Mədinədə yerləşən Cənnətül-Bəqi qəbiristanlığı dağıdılıb. Bu hadisə Əbdüləziz ibn Səudun qüvvələrinin şəhəri ələ keçirməsindən sonra baş verib.
Mənbələrə görə, həmin qüvvələr Mədinəni mühasirəyə alaraq şəhərdə geniş dağıntılar törədib və müqəddəs məkanları hədəfə alıblar.
İmamların məqbərələri dağıdıldı
Dörd imamın qəbirləri yerlə-yeksan edildi
Bəqi qəbiristanlığı İslam tarixində mühüm şəxsiyyətlərin dəfn olunduğu müqəddəs məkanlardan biridir. Burada İmam Həsən ibn Əli (ə), İmam Zeynülabidin (ə), İmam Məhəmməd Baqir (ə) və İmam Cəfər Sadiq (ə) məzarları yerləşirdi.
Həmin dövrdə bu məqbərələr və digər səhabələrin qəbirləri tamamilə dağıdılıb. Dağıntını həyata keçirən qüvvələr bunu dini əsaslarla izah ediblər.
Bəqinin tarixi inkişafı
Dəfələrlə bərpa olunub
Tarix boyu Bəqi qəbiristanlığı bir neçə dəfə yenidən qurulub və abadlaşdırılıb. Müxtəlif dövrlərdə müsəlman hökmdarlar tərəfindən burada tikinti və bərpa işləri aparılıb.
Qəbiristanlıqda yerləşən məqbərələrin üzərində günbəz və dini tikililər inşa edilmiş, bu məkan mühüm ziyarətgah kimi tanınıb.
Dağıntıların təkrarı
İki dəfə məhv edilib
Tarixi mənbələrə görə, Bəqi qəbiristanlığı iki dəfə – 19-cu əsrin əvvəllərində və 20-ci əsrin əvvəllərində dağıdılıb. Sonuncu dağıntı bu günə qədər öz təsirini saxlayır.
Hazırda bu ərazi əvvəlki memarlıq quruluşundan məhrumdur və ziyarət imkanları məhdudlaşdırılıb.
Müsəlman dünyasının reaksiyası
Geniş qınaq və çağırışlar
Bu hadisə həm sünni, həm də şiə müsəlmanlar tərəfindən ciddi şəkildə qınanıb. Dünyanın müxtəlif bölgələrində yaşayan müsəlmanlar bu məkanın bərpası ilə bağlı çağırışlar edirlər.
Coğrafi mövqe və əhəmiyyəti
Mədinədə yerləşir
Bəqi qəbiristanlığı Səudiyyə Ərəbistanının Mədinə şəhərində, Məscid ən-Nəbəvi yaxınlığında yerləşir. Bu ərazi İslam tarixində ilk qəbiristanlıqlardan biri hesab olunur.
Ümumi qiymətləndirmə
Tarixi yaddaşın bir hissəsi
Bəqi qəbiristanlığının dağıdılması İslam dünyasında dərin iz buraxmış hadisələrdən biridir. Bu gün də həmin tarix müsəlmanlar tərəfindən hüzn və ehtiramla yad edilir.
