Şikayətlərdən sonra termin dəyişikliyi
Londonda yerləşən Britaniya Muzeyi “Yaxın Şərq” sərgisində nümayiş etdirilən bəzi lövhə və məlumat nişanlarından “Fələstin” sözünü çıxarıb. Qərarın İsrail tərəfinin təqdim etdiyi şikayətlərdən sonra qəbul edildiyi bildirilir.
Məlumata görə, İsrail tərəfi “Fələstin” terminindən istifadənin tarixi baxımdan dəqiq olmadığını və müəyyən dövrlərə uyğun gəlmədiyini iddia edib. Bu etirazlardan sonra muzey rəhbərliyi ekspozisiyada istifadə olunan bəzi terminlərin yenidən nəzərdən keçirilməsinə qərar verib.
Muzeyin rəsmi açıqlaması
Britaniya Muzeyi İsrailin “Jerusalem Post” nəşrinə açıqlamasında bildirib ki, qədim mədəni xəritələrin təqdim olunduğu “Yaxın Şərq” sərgisində eramızdan əvvəl ikinci minilliyin sonlarında Cənubi Levant bölgəsi üçün “Kənan” termininin istifadəsi daha uyğun hesab olunur.
Açıqlamada qeyd edilib ki, müəyyən lövhələr və qrafik materiallar terminlərin formalaşmasından əvvəlki dövrə aid olduğuna görə hazırda yenilənmə və təmir planları çərçivəsində yenidən nəzərdən keçirilir. Muzey həmçinin vurğulayıb ki, “Fələstin” termini artıq neytral məna daşımır və siyasi ərazilərə istinad kimi başa düşülə bilər.
Təşkilatın iddiaları
Məsələ Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən “UK Lawyers for Israel” təşkilatının müraciətindən sonra gündəmə gəlib. Təşkilat iddia edib ki, qədim Levant və Misir bölgələrini əhatə edən ekspozisiyada “Fələstin” ifadəsinə tarixi baxımdan dəqiq olmayan şəkildə istinadlar var.
Təşkilatın muzeyə ünvanladığı məktubda bildirilib ki, bəzi xəritə və izahlarda “Fələstin” termini geriyə tətbiq olunaraq həmin dövrdə mövcud olmayan siyasi qurumu təsvir edir. Onların fikrincə, bu yanaşma İsrailin və yəhudi xalqının tarixinin təhrif olunmasına səbəb ola bilər.
Məktubda əlavə olunub ki, minilliklər boyu eyni adın tətbiqi tarixi dəyişiklikləri aradan qaldırır və davamlılıq barədə yanlış təsəvvür yaradır. Təşkilat muzeydən kolleksiyalara yenidən baxılmasını və dövrlərə uyğun olaraq “Kənan”, “İsrail və Yəhuda krallıqları” və ya “Yəhuda” kimi terminlərdən istifadənin təmin edilməsini tələb edib.
Tarixi terminlər ətrafında müzakirə
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, qədim Yaxın Şərq tarixi ilə bağlı terminologiya uzun illərdir akademik müzakirə mövzusudur. Müxtəlif dövrlərdə eyni coğrafi ərazi fərqli adlarla tanınıb və bu adların istifadəsi elmi yanaşma, siyasi həssaslıq və ictimai qəbul baxımından fərqli mövqelər yarada bilər.
Britaniya Muzeyinin qərarı isə tarix, mədəni irs və müasir siyasi kontekstin kəsişdiyi nöqtədə yeni müzakirələrə səbəb olub. Hələlik muzey ekspozisiyalarda hansı konkret dəyişikliklərin ediləcəyi ilə bağlı ətraflı siyahı açıqlamayıb.
