Közərmə lampaları ilə bağlı qanunvericiliyə dəyişiklik
“Enerji resurslarından səmərəli istifadə və enerji effektivliyi haqqında” Qanuna edilmiş dəyişikliklərə əsasən, Azərbaycanda enerji səmərəliliyinin yüksəldilməsi məqsədilə közərmə lampalarının istifadəsi mərhələli şəkildə məhdudlaşdırılır. Qərar həm enerji istehlakının azaldılmasına, həm də ətraf mühitə dəyən zərərin minimuma endirilməsinə yönəlib.
Məlumata görə, bu addım ölkədə dayanıqlı enerji siyasətinin formalaşdırılması və müasir texnologiyalara keçidin sürətləndirilməsi məqsədi daşıyır.
Qadağanın tətbiq ediləcəyi tarixlər
Qanuna əsasən, mərhələli qadağa konkret tarixlər üzrə tətbiq olunacaq:
Hansı lampalar dövriyyədən çıxarılır?
-
1 yanvar 2026-cı ildən – 60 vatt və yuxarı gücə malik közərmə lampalarının
-
1 iyul 2026-cı ildən – 25 vattdan (25 vatt daxil olmaqla) 60 vattadək gücə malik közərmə lampalarının
istehsalı, idxalı və satışı qadağan ediləcək.
Qeyd olunur ki, bu qadağa sənaye istehsalı proseslərində istifadə edilən və işıqlandırma məqsədi daşımayan, texnoloji funksiyalara xidmət edən közərmə lampalarına şamil olunmur.
LED lampaların iqtisadi və enerji üstünlükləri
Aparılan hesablamalar göstərir ki, LED lampalar közərmə lampaları ilə müqayisədə həm enerji sərfiyyatı, həm də maliyyə baxımından xeyli üstünlüklərə malikdir.
Məsələn, 15 min saat istismar müddəti olan 1 ədəd LED lampası hər biri 1 000 saat işləyən 17 ədəd közərmə lampasını əvəz edir. Eyni işıq axınını təmin etmək üçün 60 vattlıq közərmə lampasına qarşılıq cəmi 7 vattlıq LED lampası kifayət edir.
Nəticədə, LED lampasının ümumi işıqlandırma xərci 14,4 AZN olduğu halda, közərmə lampalarında bu göstərici 82,2 AZN-ə çatır.
Enerji sərfiyyatı və ekoloji təsir
Hesablamalara əsasən, 1 milyon ədəd 60 vattlıq közərmə lampasının bir il ərzində istifadəsi:
-
131,4 milyon kVt·saat elektrik enerjisi istehlakına,
-
29,1 milyon kubmetr təbii qaz sərfinə,
-
63,6 min ton karbon emissiyasına səbəb olur.
Eyni sayda LED lampaya keçid zamanı isə elektrik enerjisi istehlakı, yanacaq sərfi və karbon emissiyası 8,6 dəfə azalır.
Hazırda mövcud 2,7 milyon məişət abunəçisinin yalnız 50 faizi LED lampalara keçərsə, gündəlik işıqlandırma üçün elektrik enerjisi istehlakı 4,86 milyon kVt·saatdan 567 min kVt·saata qədər enə bilər.
Sağlamlıq və təhlükəsizlik baxımından üstünlüklər
LED lampalar aşağı pulsasiya səviyyəsi (1%) ilə göz sağlamlığı üçün daha təhlükəsiz hesab olunur. Közərmə lampalarında bu göstərici 13% təşkil edir. Bundan əlavə, LED lampalar civə və digər toksik maddələr ehtiva etmir, az istilik yayır, uzunömürlüdür və gərginlik dalğalanmalarına qarşı daha davamlıdır.
Məqsəd: səmərəlilik və dayanıqlılıq
Közərmə lampalarının mərhələli şəkildə dövriyyədən çıxarılması ölkədə enerji səmərəliliyinin artırılmasına, istehlakçı xərclərinin azaldılmasına, ətraf mühitə mənfi təsirlərin minimuma endirilməsinə və dayanıqlı enerji istehlakı mədəniyyətinin formalaşmasına xidmət edir.
Bu baxımdan, vətəndaşlara və təsərrüfat subyektlərinə enerji səmərəli işıqlandırma həllərinə üstünlük vermələri tövsiyə olunur.
