New START sazişi ilə bağlı yeni iddia
ABŞ mərkəzli xəbər platforması Axios-un yaydığı məlumata görə, Vaşinqton və Moskva strateji nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutan “Yeni Strateji Silahların Azaldılması Anlaşması”nın (New START) yenilənməsi barədə qərar qəbul edib. Bildirilir ki, tərəflər bu gün müddəti başa çatan sazişin davam etdirilməsi istiqamətində razılığa gəliblər.
Axios-a danışan üç mənbədən ikisi qeyd edib ki, sazişin davamı ilə bağlı ilkin layihə üzərində razılaşma mövcuddur, lakin hələlik hər iki ölkə liderinin yekun təsdiqi tələb olunur. Üçüncü mənbə isə son 24 saat ərzində Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabidə danışıqlar aparıldığını, lakin hələ rəsmi razılaşmanın əldə edilmədiyini irəli sürüb.
Əbu-Dabidə danışıqlar və ilkin razılaşma
Mənbələrdən biri bildirib ki, tərəflər Rusiya ilə xoş niyyət çərçivəsində hərəkət etmək və mövcud mexanizmin necə yenilənə biləcəyinə dair danışıqlara başlamaq barədə razılığa gəliblər. Digər mənbənin sözlərinə görə isə, ilkin razılaşmanın praktiki nəticələri ondan ibarətdir ki, hər iki tərəf ən azı 6 ay müddətində sazişin şərtlərinə əməl etməyi qəbul edəcək və bu dövrdə yeni mümkün razılaşma üzərində müzakirələr aparılacaq.
Məlumatda həmçinin qeyd olunur ki, New START sazişi ilə bağlı danışıqlar çərşənbə gecəsi gec saatlara qədər davam edib.
New START sazişi nədir?
New START sazişi ABŞ ilə Rusiya arasında nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasına dair qüvvədə olan son rəsmi razılaşmadır. Bu saziş ABŞ-ın Sovet İttifaqı ilə 1991-ci ildə imzaladığı START-1 və Rusiya Federasiyası ilə 1993-cü ildə bağladığı START-2 sazişlərinin davamı hesab olunur. New START 2010-cu ildə imzalanıb.
Saziş uzun mənzilli nüvə döyüş başlıqlarına və onları daşıyan raketlərə ciddi məhdudiyyətlər tətbiq edir. Rusiya ötən il müddəti başa çatan sazişin öhdəliklərinə əlavə bir il əməl edəcəyini açıqlamışdı. Həmin əlavə müddət də bu gün bitib.
Nüvə silahları ilə bağlı son rəqəmlər
Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) məlumatına əsasən, 2025-ci il etibarilə Rusiya 5 min 459, ABŞ isə 5 min 177 nüvə döyüş başlığı ilə dünyada ən çox nüvə silahına malik iki ölkədir. Çinin nüvə döyüş başlıqlarının sayının isə 600-dən bir qədər çox olduğu təxmin edilir.
