Aİ Müdafiə Mexanizmini Aktiv Sınağa Çıxarır
Avropa İttifaqı üzv ölkələr arasında təhlükəsizlik əməkdaşlığını gücləndirmək məqsədilə “qarşılıqlı yardım” mexanizmini test etməyə hazırlaşır. Bu addım ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən NATO-dan çıxmaqla bağlı səsləndirilən təhdidlər fonunda atılır.
Məlumata görə, Aİ ölkələri müqavilənin 42.7-ci maddəsinin real vəziyyətdə necə işlədiyini öyrənmək üçün nəzəri simulyasiya keçirəcək. Bu maddə üzv dövlətlərdən birinə hücum olarsa, digər ölkələrin ona yardım etməsini nəzərdə tutur.
42.7 Maddəsi: Alternativ, yoxsa Tam Müdafiə?
Aİ rəsmiləri vurğulayır ki, bu mexanizm NATO-nun məşhur 5-ci maddəsi ilə eyni deyil. 42.7-ci maddə “kollektiv müdafiə” deyil, daha çox “qarşılıqlı yardım” prinsipi üzərində qurulub.
Rəsmi açıqlamalara görə, hər bir ölkə yardımın formasını özü müəyyən edir. Bu isə mexanizmin tətbiqində elastiklik yaratsa da, eyni zamanda onun effektivliyi ilə bağlı suallar doğurur.
Təlimlərin Səbəbi: Artan Təhlükələr
Aİ daxilində bu təşəbbüsün aktuallaşmasına səbəb regionda artan hərbi risklərdir. Xüsusilə mart ayında Kiprdə yerləşən Britaniya bazasına pilotsuz uçuş aparatının hücumu diqqət mərkəzinə düşüb.
Bu hadisə Aİ-nin təhlükəsizlik strategiyasını yenidən nəzərdən keçirməsinə və müstəqil müdafiə imkanlarını gücləndirməsinə təkan verib.
Von der Leyen: Avropa Özünü Qorumalıdır
Ursula fon der Lyayen daha əvvəl Münhen Təhlükəsizlik Konfransında çıxış edərək Aİ-nin öz müdafiə mexanizmlərini gücləndirməsinin vacibliyini vurğulamışdı.
Onun sözlərinə görə, Avropa təhlükəsizlik baxımından daha müstəqil olmalı və öz imkanlarını genişləndirməlidir.
NATO-dan Asılılıq Davam Edir
Buna baxmayaraq, Aİ rəsmiləri bildirirlər ki, NATO hələ də Avropanın əsas kollektiv müdafiə dayağı olaraq qalır. 42.7-ci maddə isə yalnız əlavə mexanizm kimi nəzərdə tutulur.
Qeyd edək ki, bu maddə indiyədək yalnız bir dəfə – 2015-ci ildə Fransa tərəfindən tətbiq edilib. Bu da onun praktik tətbiqi ilə bağlı qeyri-müəyyənliklərin hələ də qaldığını göstərir.
Gələcək Ssenarilər və Təlimlər
Məlumata görə, may ayında keçiriləcək simulyasiya məşqlərində Aİ-yə üzv 27 ölkənin nümayəndələri iştirak edəcək. Daha sonra isə müdafiə nazirləri səviyyəsində əlavə təlimlərin təşkili planlaşdırılır.
Bu proses Aİ-nin gələcəkdə daha müstəqil hərbi strategiya qurmaq niyyətinin göstəricisi kimi qiymətləndirilir.
