ABŞ Qrenlandiya ilə bağlı sərt mövqeyini açıq bəyan etdi
Ağ Ev bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp və onun müşavirləri Qrenlandiyanı əldə etmək məqsədilə “bir sıra variantları” nəzərdən keçirir və bu variantlar arasında hərbi gücdən istifadə də istisna edilmir. Açıqlama Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Livitt tərəfindən çərşənbə axşamı verilib.
Livitt qeyd edib ki, Tramp Qrenlandiyanın əldə edilməsini ABŞ-nin milli təhlükəsizliyi üçün prioritet hesab edir və Arktika bölgəsində potensial rəqiblərin qarşısının alınmasının vacibliyini vurğulayır. Onun sözlərinə görə, prezidentin sərəncamında olan bütün vasitələr, o cümlədən ABŞ ordusu bu məqsəd üçün nəzərdən keçirilə bilər.
Trampın açıqlamaları Avropada həyəcan doğurdu
Bu bəyanat Trampın bir gün əvvəl Qrenlandiyanın ilhaqının “yaxın” olduğunu və bu ərazini “indiki anda” istədiyini deməsindən sonra səsləndirilib. Açıqlamalar xüsusilə Qrenlandiyanın müdafiəsinə cavabdeh olan Danimarkada ciddi narahatlıq yaradıb.
Avropanın aparıcı dövlətləri – Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya və digərləri Danimarkanın baş naziri Mette Frederiksen ilə birlikdə Vaşinqtonu Danimarkanın suverenliyinə hörmət etməyə çağırıb. Birgə bəyanatda Arktika təhlükəsizliyinin NATO üçün əsas prioritet olduğu vurğulanıb.
“Qrenlandiya xalqına məxsusdur” mesajı
Birgə açıqlamada bildirilib ki, Danimarka Krallığına daxil olan Qrenlandiya NATO üzvüdür və onun taleyi yalnız Danimarka və Qrenlandiya xalqı tərəfindən müəyyən edilə bilər. Avropa liderləri beynəlxalq hüquq prinsiplərinin qorunacağını və bu mövqedən geri çəkilməyəcəklərini bəyan ediblər.
Danimarkanın baş naziri Mette Frederiksen isə ABŞ-nin NATO müttəfiqinə mümkün hücumunun alyansın və İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı təhlükəsizlik sisteminin “sonu” olacağını bildirib.
Qrenlandiya rəhbərliyindən sərt reaksiya
Qrenlandiyanın baş naziri Yens-Frederik Nilsen Trampı “ilhaq xəyallarından” əl çəkməyə çağırıb. O, ABŞ-dən səslənən ritorikanı “tamamilə qəbuledilməz” adlandıraraq “bəsdir” ifadəsini işlədib.
Qrenlandiya dəfələrlə ABŞ-nin tərkibinə daxil olmaq istəmədiyini bəyan edib. Maraqlıdır ki, ABŞ daxilində də bu ideya geniş dəstək tapmır – sorğulara görə amerikalıların cəmi 7 faizi Qrenlandiyanın hərbi yolla ələ keçirilməsini dəstəkləyir.
ABŞ daxilində ziddiyyətli mövqelər
Ağ Ev rəhbərliyində bəzi rəsmilər mövqelərini daha da sərtləşdirib. Prezidentin aparat rəhbərinin müavini Stiven Miller Danimarkanın Qrenlandiya üzərində hüququ olmadığını iddia edib. Onun həyat yoldaşı isə Qrenlandiya xəritəsi üzərində ABŞ bayrağı paylaşaraq “TEZLİKLƏ” sözünü yazıb.
Digər tərəfdən, ABŞ dövlət katibi Marko Rubio qapalı görüşlərdə Qrenlandiyanın alınmasının işğaldan üstün tutulduğunu deyib. Bu açıqlama administrasiyanın Konqresdəki narahatlıqları yumşaltmaq cəhdi kimi qiymətləndirilir.
ABŞ siyasətinə daxili etirazlar
ABŞ-də demokrat senator Ruben Qalyego hərbi əməliyyatların maliyyələşdirilməsinin qadağan edilməsini təklif edərək Trampı sərt tənqid edib. O bildirib ki, ABŞ ordusu siyasi ambisiyalar üçün “oyuncaq” deyil və əsgərlərin həyatı riskə atıla bilməz.
Tramp isə Qrenlandiyanın ABŞ üçün Rusiya və Çinin Arktikadakı təsirinə qarşı strateji əhəmiyyət daşıdığını, həmçinin adanın zəngin faydalı qazıntı ehtiyatlarına çıxışın vacib olduğunu iddia edir.
