Dövrümüzün ən təsirli yazıçılarından olan Eugen Berthold Friedrich Brecht, daha çox tanınan adı ilə Bertolt Brecht (1898-1956) ilə Almaniyada tanış oldum. Əlbəttə, 1956-cı ildə vəfat edən mərhum Brecht ilə şəxsən görüşməyimiz mümkün deyildi. Onun adını və əsərlərini ilk dəfə “Studien Kolleg Für Auslander – Xaricilər üçün Hazırlıq Məktəbi”ndə alman dili və ədəbiyyatı müəllimimizdən eşitmişdim. Studienkolleglər xarici universitetə qəbul üçün yetərli sənədə malik olan, lakin bu sənədləri Alman Abituruna (universitetə qəbul hüququ verən diplom) bərabər sayılmayan, xüsusilə “üçüncü dünya ölkələrindən” gələn tələbələrin Alman universitetlərində akademik təhsilə hazırlaşdığı təhsil müəssisələridir.
Bu məktəblərin hələ də mövcud olduğunu sonradan öyrəndim. Türkiyədən gətirilən orta məktəb diplomları da hələ də “üçüncü dünya ölkəsi” məzuniyyət sənədi kimi qiymətləndirilirmiş. Türkiyədə 17 yaşına qədər siyasi, idman və sosial fəaliyyətlərdə çox fəal iştirak etmişdim. Amma o yaşda təhsil üçün getdiyim Almaniyada Bertolt Brechtin şeirləri, romanları və qısa hekayələri ilə yetişdim. “Generalım” şeirini sinifdə Bertolt Brechtin şəkli və qısa bioqrafiyası ilə birlikdə təqdim etdim. Şeirini türkcəyə tərcümə etdim. Bu sadə geyimli, təbəssümlü, adi tipik alman üçün “bax, bu mənim adamımdır” demişdim. Çünki o vaxt Türkiyəni ABŞ-ın qatilləri (əslində “Conilər” yazmaq istəmişdim, klaviatura “qatillər” yazdı) olan generallar idarə edirdi.
Başqa bir dərsdə ədəbiyyat müəllimimizlə Brechtin “Wenn die Haifische Menschen wären” (“Əgər köpəkbalıqları insan olsaydı”) mətnini işlədik. Brecht “Əgər köpəkbalıqları insan olsaydı” deyərkən nəyi, kimləri nəzərdə tutmuşdu – ilk anda anlaya bilməmişdik. “Əgər köpəkbalıqları insan olsaydı, kimə bənzəyərdilər?” deyə soruşanda tərəddüd etmədən “Ölkəmizdəki zalım ağalara bənzəyərdilər” demişdim. O, gülümsədi və dedi: “Bizdə ağaların yerini sənaye və maliyyə kapitalistləri aldı. Brecht onları köpəkbalıqlarına bənzədib. Hekayəsində kapitalistlərin qurduğu sistemi və bu sistemi necə təşkil etdiklərini izah edir.”
ƏN QANLI KÖPƏKBALIQLARI
Dövrümüzün ən qanlı köpəkbalıqları Tramp və Netanyahu və onların ətrafındakı böyük-kiçik sırtlanlarıdır; onlar xüsusi olaraq Qəzzanı, ümumilikdə isə Fələstini açıq həbsxana və qəbiristanlığa çevirdilər. Bu iki köpəkbalığının bu qanla kifayətlənməyəcəyini, növbənin özlərinə çatacağını bilən İran, Suriya, Livan, Yəmən, İraq və şərəfli xalqlar bir müqavimət cəbhəsi təşkil etdilər. Köpəkbalığı Netanyahu Livanı, Suriyanı, İraqı və İranı diz çökdürmədən Fələstində və bölgədə hegemonluq qura bilməyəcəyini bilirdi. Əvvəl Livanda Hizbullaha ağır zərbə vurdular. Suriyada əzəli rəqib BƏƏS rejimini devirdilər. Livan, Suriya və İraqda İranın hərbi və mülki nümayəndələrinə ciddi ziyan vuruldu. İranın daxilində səs-küylü sui-qəsdlər həyata keçirdilər.
Nəhayət, riyakâr və gücü yalnız öz xalqına çatan Şamdakı hakimiyyətin əməkdaşlığı ilə Suriyanın ən strateji bölgələrini işğal etdilər. Bunun verdiyi özgüvənlə köpəkbalığı Netanyahu və dəstəsi aləmə meydan oxudu. “Dəlinməz Dəmir Qübbə”sini, sahədə öz dövlətləri və cəmiyyətləri ilə ziddiyyət içində olan, pul və vəzifə qarşılığında və ya könüllü şəkildə devşirilən kəşfiyyat mənbələrini, ən müasir casus peyklərini və rabitə vasitələrini “qarşısıalınmaz və meydan oxunmaz ilahi qüdrət” kimi təqdim etdilər. “Nil çayından Fərata qədər azdır, bütün coğrafiyamız, o da azdır – bütün Aralıq dənizi və Afrikanın qanı, malı, heyvanları və bütün canlıları mənə xidmət edəcək” dedilər.
Tarixi fürsətin ayaqlarına qədər gəldiyinə inandılar və Livan Hizbullahı ilə İran məsələsini kökündən həll etməyə cəhd etdilər. Bunun üçün ABŞ köpəkbalığına ehtiyac var idi. Köpəkbalığı Tramp “Amerikanı yenidən möhtəşəm et” şüarı ilə dünyanın polisi olmağa çalışdı. “Bütün müharibələri bitirən, sülhləri təmin edən lider!” şüarı ilə Suriyanı, Livanı, Yəməni, Qrenlandiyanı, Kanadanı, Avropanı, Venesuelanı, Kubanı, Meksikanı, Latın Amerikasını, İranı hədəf aldı. Mühitini mühasirəyə alaraq Rusiyanı, Çini və Şimali Koreyanı ya təslim edə, ya da öz maraqlarına uyğun şəkildə yönləndirə biləcəyini düşündü. Cariyələri mövqeyində olan Körfəz ailə xanədanlıqlarının bütün sərvətlərinə, dünyadakı bütün enerji mənbələrini idarə etməyə və satmağa iddia etdi.
ZİDDİYYƏTLƏR VƏ MARAQLAR MÜBARİZƏSİ
Bəli, Netanyahu ilə Tramp arasındakı ziddiyyətləri, maraq toqquşmalarını, kimin baş mafiya olacağı ilə bağlı qaydaları, kimin kimə qarşı hansı şantajlardan istifadə etdiyini, əxlaqsızlıqlarını ziyalılar yaxşı görür, oxuyur və təhlil edir. Bunun əhəmiyyətini vurğulayır, xalqı və rəhbərləri məlumatlandırır. Amma xalqın əsas marağının Tramp və ya Netanyahunun bu qarşıdurmasına ümid bağlamaqda və buna yatırım etməkdə olmadığını da bilir. Çünki bunu ziyalılar deyil, fürsətçilər, yaltaqlar, alqışçılar və siyasi-iqtisadi baxımdan müstəqil olmayan şəxslər, təşkilatlar, partiyalar və hökumətlər edir. Ziyalının vəzifəsi isə xalqın və dövlətin bu iki çirkli, yırtıcı və qanlı köpəkbalığından necə xilas olacağını izah etmək və bunun üçün mübarizə aparmaqdır.
Köpəkbalıqlarına və onların dəstəsinə “Rədd ol, qatillər! Sən yəhudi nasisisən!” deyən israilli qadınlar, Amerika küçələrində “Rədd ol, qatillər Tramp! Netanyahu əsgəri Tramp! ABŞ maraqlarını İsrail üçün qurban edən Tramp!” deyə qışqıranlar və şərəfli amerikalı rəhbərlərin istefaları, İranda və xaricdə müxalif mövqedə olan qadınların “Söhbət vətəndirsə, qalanı təfərrüatdır!” şüarları, İran dövlətinin davamlılığını təmin edən siyasi sistem, yarım əsrlik mühasirə, embarqo və hücumlara baxmayaraq İranda hərbi, inzibati və ictimai sahədə elmin və istehsalın çatdığı səviyyə – hamısı dərs doludur.
ÖYRƏDİCİ MÜHARİBƏ
İranın milli həssaslığının, müstəqillik və suverenlik sevgisinin dərinliyi dünya xalqlarına “Krallar çılpaqdır” demiş və nə qədər vəhşi, qanlı və amansız olsa da köpəkbalıqlarının da ovlana biləcəyini sübut etmişdir. Bu müharibə böyük orduların daha kiçik və ya kiçik sayılan ordular və xalqlar tərəfindən necə məğlub edilə biləcəyini göstərməsi baxımından öyrədicidir. Cəsur, səbirli, qətiyyətli, müstəqillik və suverenlik eşqi və şərəfi ilə silahlanmış, elmi bayraq edən vətənpərvər xalqlar (insan faktoru) möcüzələr yaradır. İran, Çin, Koreya Demokratik Xalq Respublikası və Rusiya arasında əldə olunan əməkdaşlıq razılaşması davamlı olarsa, ABŞ və İsraili deşən İran domino daşının İraq, Körfəz ölkələri, Suriya, Livan, Fələstin, həmçinin yaxın və uzaq qitələrdə yaradacağı nəticələri gözləyin.
Bertolt Brecht “Generalım” şeirində nə deyirdi: “Tankın nə qədər güclüdür, generalım, bir meşəni süpürər, yüz insanı əzib keçər. Amma bir qüsuru var: sürücü istəyir. Bombardman təyyarən nə qədər güclüdür, generalım, fırtınadan sürətli, fildən güclü. Amma bir qüsuru var: onu hazırlayan ustaya ehtiyac var. İnsan isə çox iş görə bilər, generalım, insan uçmağı da bilir, öldürməyi də. Amma bir qüsuru var: düşünməyi də bilir.”
