Münhendə yeni geosiyasi mesaj
ABŞ dövlət katibi Marco Rubio Münhen Təhlükəsizlik Konfransında çıxış edəcəyini və burada “dünyanın dəyişdiyini” bəyan edəcəyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, “köhnə dünya artıq mövcud deyil”.
Rubio jurnalistlərə bildirib ki, tədbir “dönüş nöqtəsi” xarakteri daşıyır. O vurğulayıb ki, hazırkı dövr yeni geosiyasi mərhələdir və bu mərhələ həm beynəlxalq sistemin formasının, həm də ABŞ-ın bu sistemdəki rolunun yenidən qiymətləndirilməsini tələb edir.
Dövlət katibi qeyd edib ki, konfrans çərçivəsində Vaşinqtonun müttəfiqləri ilə bir sıra qapalı görüşlər keçirəcək. Məqsəd ABŞ-ın gələcək istiqaməti və müttəfiqlərlə qurmaq istədiyi münasibətlər barədə aydın mesaj verməkdir.
Ötən il və bu il: fərqli çıxışlar
Vensdən fərqli ton
2024-cü ilin fevralında keçirilən Münhen Təhlükəsizlik Konfransında ABŞ-ın vitse-prezidenti J. D. Vance çıxış edərək Avropanın təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirmişdi. O, həmçinin Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı “məntiqli həllin” mümkün olduğunu bildirmişdi.
Vens Avropada söz azadlığının gerilədiyini də vurğulamış və bu mövqe xüsusilə miqrasiya məsələsində ifrat sağ qüvvələrin baxışları ilə üst-üstə düşmüşdü.
Bu il isə konfransda Vens iştirak etməyəcək. Onun əvəzinə çıxış edəcək Rubio daha yumşaq siyasətçi kimi təqdim olunsa da, ABŞ-ın Avropaya münasibətdə ümumi xəttinin dəyişmədiyi qeyd olunur.
Trampın Avropaya tənqidi yanaşması
ABŞ Prezidenti Donald Trump hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra Avropa İttifaqını açıq şəkildə tənqid edib. O, qurumun ABŞ-ı “aldatmaq” məqsədilə yaradıldığını iddia edib.
Trampın yeni milli təhlükəsizlik strategiyasında da Avropaya qarşı sərt ifadələr yer alıb. Sənəddə Avropanın “sivilizasiya baxımından tənəzzül riski” ilə üz-üzə olduğu bildirilib.
Müdafiə yükü və Qrenlandiya məsələsi
Rubionun Münhendə və ondan sonrakı görüşlərdə əsas diqqəti Avropa ölkələrinin müdafiə xərclərini artırmasına yönəldəcəyi gözlənilir. Vaşinqton Avropanın təhlükəsizlik sahəsində daha çox məsuliyyət götürməsini istəyir.
ABŞ-Avropa münasibətlərində gərginlik yaradan məsələlərdən biri də Danimarkaya məxsus Qrenlandiya adası ilə bağlı Trampın “ələ keçirmə” iddiaları olub. Bu bəyanatlar tərəflər arasında etimad böhranını daha da dərinləşdirib.
Müzakirələrin Ukrayna müharibəsi, ABŞ-Avropa təhlükəsizlik əməkdaşlığının davamlılığı və Rusiya ilə münasibətlər ətrafında cəmləşəcəyi gözlənilir. Münhen konfransı bu baxımdan Qərb ittifaqının gələcək istiqamətinin müəyyənləşməsi üçün mühüm platforma kimi qiymətləndirilir.
