Məhkəmədən tarixi qərar
United States Supreme Court ABŞ Prezidenti Donald Trumpın idxal mallarına tətbiq etdiyi ümumi gömrük rüsumlarını etibarsız sayıb. Qərarda bildirilir ki, prezident Beynəlxalq Fövqəladə İqtisadi Səlahiyyətlər Aktına istinad etməklə səlahiyyət həddini aşıb.
Məhkəmə vurğulayıb ki, sözügedən qanun prezidentə gömrük rüsumları tətbiq etmək səlahiyyəti vermir və bu cür addımlar Konqresin vergi və rüsumlarla bağlı konstitusion səlahiyyətlərinə daxildir.
Qərarda qeyd olunub ki, tətbiq edilən rüsumlar qlobal ticarətdə ciddi pozuntulara və qeyri-müəyyənliyə səbəb olub.
Trampın reaksiyası
Donald Tramp Ali Məhkəmənin qərarını “rüsvayçı” adlandırıb. O, gömrük rüsumlarını iqtisadi və xarici siyasət aləti kimi qiymətləndirərək bu mexanizmin ABŞ-nin maraqlarını qorumaq üçün vacib olduğunu bildirib.
Tramp ikinci prezidentlik müddətinin əvvəlindən etibarən gömrük rüsumlarını qlobal ticarət siyasətinin əsas elementi kimi istifadə edib. Bu siyasət beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərdə gərginlik yaradıb və bazarlarda dalğalanmalara səbəb olub.
Milyardlarla dollar və mümkün geri ödənişlər
Ekspertlərin hesablamalarına görə, tətbiq olunan rüsumlar növbəti on ildə trilyonlarla dollar gəlir gətirə bilərdi. “Penn-Wharton” büdcə modeli təşəbbüsünün qiymətləndirməsinə əsasən, yalnız mübahisə predmeti olan qanun çərçivəsində 175 milyard dollardan çox vəsait toplanıb.
Əgər qərar yekun qüvvədə qalarsa, bu məbləğin geri qaytarılması məsələsi gündəmə gələ bilər. ABŞ Konstitusiyasına əsasən, vergi və rüsum tətbiq etmək səlahiyyəti Konqresə məxsusdur.
Hüquqi alternativlər və siyasi təsirlər
Ağ ev administrasiyası rüsumları saxlamaq üçün alternativ hüquqi mexanizmləri nəzərdən keçirir. Bunlara milli təhlükəsizlik və ya ədalətsiz ticarət təcrübələri ilə bağlı müddəalar daxildir. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, bu alternativlər fövqəladə hallar haqqında qanunun verdiyi geniş imkanları təmin etmir.
Qərar ABŞ daxilində siyasi müzakirələri daha da gücləndirib. Tənqidçilər Trampın fövqəladə səlahiyyətlərdən sui-istifadə etdiyini iddia edir, tərəfdarları isə bunun iqtisadi maraqların müdafiəsi üçün zəruri addım olduğunu bildirirlər.
Hazırda məsələ həm hüquqi, həm də siyasi müstəvidə ABŞ gündəminin əsas mövzularından birinə çevrilib.
