İslandiya Avropa İttifaqına “Yox” Dedi

İslandiya seçimini etdi

İslandiyada Avropa İttifaqına üzvlük məsələsi ilə bağlı keçirilən referendumda seçicilərin əksəriyyəti üzvlük danışıqlarının yenidən başlanmasının əleyhinə səs verib.

Referendumun nəticəsinə əsasən, İslandiya Avropa İttifaqına üzvlük prosesinə indiki mərhələdə geri qayıtmayacaq.

Şimali Atlantik okeanında, Avropa ilə Şimali Amerika arasında yerləşən və təxminən 400 min əhalisi olan ölkədə səsvermə uzun müddətdir davam edən siyasi müzakirələr fonunda keçirilib.

Səsvermə 13 saat davam edib

İslandiyada seçicilər yerli vaxtla saat 09:00-dan etibarən seçki məntəqələrinə üz tutublar.

Səsvermə saat 22:00-da başa çatıb.

Seçicilər qarşısında duran əsas məsələ ölkənin birbaşa Avropa İttifaqına üzv olub-olmaması deyil, Brüssellə dayandırılmış üzvlük danışıqlarının yenidən başladılıb-başladılmaması olub.

Səsvermənin nəticəsi danışıqların bərpasını istəyən siyasi qüvvələr üçün ciddi uğursuzluq kimi qiymətləndirilir.

Sorğular fərqli nəticə göstərirdi

Referendumdan əvvəl yayımlanan ictimai rəy sorğuları səsvermənin fərqli nəticə ilə yekunlaşa biləcəyini göstərirdi.

İslandiya mediasında dərc edilən sorğulara əsasən, əhalinin 51,3 faizinin Avropa İttifaqı ilə üzvlük danışıqlarının yenidən başlanmasını dəstəklədiyi bildirilirdi.

Lakin seçki qutularından çıxan nəticə bu proqnozları doğrultmayıb.

“Bəli” gözlənilirdi, “xeyr” çıxdı

Sorğularda tərəfdarların cüzi üstünlüyə malik olması referendumun nəticəsinin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsini çətinləşdirirdi.

Nəticədə Avropa İttifaqına üzvlük danışıqlarının bərpasına qarşı çıxan seçicilər üstünlük əldə ediblər.

Beləliklə, İslandiyanın uzun müddətdir dondurulmuş Avropa İttifaqına üzvlük prosesi yenidən siyasi gündəmə qaytarılmayacaq.

İslandiya 2009-cu ildə müraciət etmişdi

İslandiyanın Avropa İttifaqına üzvlük prosesi uzun tarixə malikdir.

Ölkə 2008-ci ildə yaşanan ağır maliyyə böhranından sonra 2009-cu ildə Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün rəsmi müraciət etmişdi.

Bundan sonra İslandiya ilə Avropa İttifaqı arasında üzvlük danışıqlarına başlanılmışdı.

2013-cü ildə proses dayandırıldı

Lakin ölkədə siyasi hakimiyyətin dəyişməsi İslandiyanın Avropa İttifaqına münasibətinə də təsir göstərdi.

2013-cü ildə Avropa İttifaqına üzvlüyə qarşı çıxan siyasi qüvvələrin hakimiyyətə gəlməsindən sonra danışıqlar dayandırıldı.

Bununla da İslandiyanın Brüssellə yaxınlaşma prosesi faktiki olaraq donduruldu.

Sonrakı illərdə Avropa İttifaqına üzvlük məsələsi ölkə siyasətində vaxtaşırı yenidən gündəmə gəlsə də, danışıqlar bərpa edilmədi.

2024-cü il seçkilərindən sonra məsələ yenidən gündəmə gəldi

İslandiyada 2024-cü ildə keçirilən parlament seçkiləri Avropa İttifaqına üzvlük məsələsini yenidən siyasi gündəmin əsas mövzularından birinə çevirdi.

Sosial Demokrat İttifaqının rəhbərliyi ilə yaradılan koalisiya hökuməti üzvlük danışıqlarının yenidən başlanıb-başlanmaması məsələsini xalqın qərarına buraxmağı seçdi.

Bunun nəticəsində referendum keçirilməsi barədə qərar qəbul olundu.

“Bəli” cavabı danışıqları bərpa edəcəkdi

Referendumda seçicilərin əksəriyyəti “bəli” desəydi, İslandiya hökumətinin Avropa İttifaqı ilə üzvlük danışıqlarını yenidən başlatması gündəmə gələcəkdi.

Bu isə avtomatik olaraq İslandiyanın Avropa İttifaqına üzv olması demək deyildi.

Danışıqların tamamlanması, üzvlük şərtlərinin razılaşdırılması və yekun siyasi qərarın qəbul edilməsi üçün ayrıca mərhələlər tələb olunacaqdı.

Lakin referendumda “xeyr” tərəfinin qalib gəlməsi bu ssenarini ən azı indiki mərhələdə gündəmdən çıxarıb.

İslandiya Brüsselə qayıtmadı

Referendumun nəticəsi İslandiyanın Avropa İttifaqı ilə gələcək münasibətləri baxımından mühüm siyasi qərar hesab olunur.

Ölkə Avropa ilə sıx iqtisadi və siyasi əlaqələrə malik olsa da, Avropa İttifaqına tamhüquqlu üzvlük məsələsi İslandiya cəmiyyətində uzun müddətdir fikir ayrılığı yaradır.

Referendum isə bu müzakirələrdə seçicilərin hazırkı mövqeyini ortaya qoyub.

Avropa İttifaqına üzvlük prosesi yenə donduruldu

Səsvermənin nəticəsinə əsasən, İslandiya 2009-cu ildə başladığı, 2013-cü ildən etibarən isə dayandırdığı üzvlük prosesini yenidən bərpa etməyəcək.

Referendumdan əvvəl keçirilən sorğuların danışıqların başlanmasını dəstəkləyənlərin üstünlüyünü göstərməsinə baxmayaraq, seçki qutusunda fərqli nəticə ortaya çıxıb.

Beləliklə, təxminən 400 min əhalisi olan İslandiya Avropa İttifaqına üzvlük danışıqlarına qayıtmağa bu dəfə də “yox” deyib.