ABŞ İrana qarşı “tarixin ən sərt sanksiyalarını” hazırlayır
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent cümə axşamı Vaşinqtonun İrana qarşı indiyədək tətbiq edilmiş ən ağır iqtisadi sanksiyaları hazırladığını açıqlayıb.
Bessent bildirib ki, yeni tədbirlərin detalları bazar ertəsi keçiriləcək mətbuat konfransında ictimaiyyətə açıqlanacaq.
ABŞ rəsmisi planlaşdırılan iqtisadi təzyiqi mövcud blokada ilə birlikdə həyata keçiriləcək “ikiqat zərbə” kimi xarakterizə edib. Onun iddiasına görə, yeni sanksiyalar İran iqtisadiyyatına son dərəcə ağır təsir göstərəcək.
Bessent daha da irəli gedərək Vaşinqtonun tətbiq etməyə hazırlaşdığı sanksiyaların İran hakimiyyətinin süqutuna gətirib çıxara biləcəyini iddia edib.
Neft bazarında qiymətlər kəskin yüksəlib
ABŞ-nin yeni iqtisadi təzyiq planı neft bazarlarında gərginliyin artdığı bir vaxta təsadüf edir. Neft qiymətləri cümə axşamı son üç həftədən artıq müddətdə ən yüksək səviyyəyə çatıb.
Bessent bazarların Vaşinqtonun iqtisadi təzyiq strategiyasının mahiyyətini düzgün qiymətləndirmədiyini bildirib.
ABŞ maliyyə naziri neft qiymətlərindəki artımın səbəbləri barədə qeyri-müəyyənlik olduğunu söyləyib. Onun fikrincə, maksimum iqtisadi təzyiq siyasətinin tətbiqi genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların yenidən başlanması ehtimalını azalda bilər.
Vaşinqton Çini də İran məsələsinə çəkmək istəyir
Bessentin açıqlamalarında ən diqqətçəkən məqamlardan biri Çinlə bağlı olub. ABŞ maliyyə naziri Pekini Vaşinqtonun İran üzərində təzyiq siyasətinə qoşulmağa çağırıb.
Çinin İranla ticarət əlaqələrinə görə ABŞ tərəfindən hədəfə alınıb-alınmayacağı barədə suala cavab verən Bessent belə məsələlərin açıq deyil, qapalı diplomatik kanallarla müzakirə edilməsinə üstünlük verdiyini bildirib.
O, Çinin Hörmüz boğazının yenidən tam açılmasında və enerji qiymətlərinin aşağı düşməsində maraqlı olduğunu iddia edib.
Çin üçün Hörmüz arqumenti
ABŞ maliyyə naziri Çinin enerji ehtiyaclarının təxminən yarısını Körfəz regionundan təmin etdiyini xatırladaraq Pekinin Vaşinqtonun təşəbbüsünə qoşulmasının Çinin öz maraqlarına xidmət edəcəyini bildirib.
2025-ci ilin enerji daşımalarına dair təhlillərə əsasən, dəniz yolu ilə ixrac edilən İran neftinin 80 faizdən çoxunun Çin tərəfindən alındığı bildirilir.
Bu göstərici Pekinin İranın enerji ixracındakı əhəmiyyətini ortaya qoyur. Buna görə də Çinin mümkün əməkdaşlığı Vaşinqtonun Tehrana qarşı hazırladığı yeni iqtisadi təzyiq strategiyasında mühüm amil hesab olunur.
Tramp üçüncü ölkələri də hədələmişdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bir gün əvvəl İrana “həyati əhəmiyyətli hər hansı dəstək” verən ölkələrin iqtisadi nəticələrlə üzləşəcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Beləliklə, Vaşinqtonun yeni strategiyasının yalnız İran iqtisadiyyatını deyil, Tehranla mühüm iqtisadi əlaqələri qoruyan üçüncü ölkələri də təzyiq altında saxlamağı nəzərdə tutduğu görünür.
ABŞ rəhbərliyi bununla İranın xarici ticarət və enerji gəlirlərini daha ciddi şəkildə məhdudlaşdırmağa çalışır.
Tehran Vaşinqtona cavab verdi
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi isə Trampın açıqlamalarını ABŞ daxilindəki iqtisadi problemlərdən diqqəti yayındırmaq cəhdi kimi qiymətləndirib.
Əraqçi ABŞ-də dövlət borcunun yüksək səviyyəyə çatmasına və faiz dərəcələrinin artmasına diqqət çəkərək Vaşinqton rəhbərliyinin İran üzərindən daxili problemləri kölgədə qoymağa çalışdığını bildirib.
Son açıqlamalar göstərir ki, Tehranla Vaşinqton arasında hərbi qarşıdurma ilə yanaşı, iqtisadi mübarizə də daha sərt mərhələyə keçir. ABŞ “tarixin ən sərt sanksiyaları”nı elan etməyə hazırlaşarkən, əsas diqqət İranın neft gəlirlərinə və onun ən böyük enerji tərəfdaşlarından biri olan Çinə yönəlib.
