BMT qadağasına baxmayaraq silahlanma
“Reuters” agentliyinin yaydığı araşdırmaya görə, Liviyada general Xəlifə Həftərin qüvvələri BMT-nin silah embarqosuna baxmayaraq döyüş pilotsuz uçuş aparatları əldə edib. Məlumata əsasən, bu PUA-lar Çin və Türkiyə istehsalı ola bilər.
Peyk görüntüləri Benqazi yaxınlığındakı əl-Xadim aviabazasında ən azı üç pilotsuz aparatın yerləşdirildiyini göstərir. Bu fakt daha əvvəl rəsmi şəkildə açıqlanmamışdı.
Çin və Türkiyə istehsalı modellər
Ekspertlərin qiymətləndirməsinə görə, müşahidə edilən PUA-lardan biri Çin istehsalı “Wing Loong 1” tipli zərbə və kəşfiyyat aparatıdır. Digərlərinin isə Türkiyənin “Bayraktar TB2” modellərinə bənzədiyi bildirilir.
Bununla belə, bu texnikanın hansı ölkə tərəfindən və hansı tarixdə təhvil verildiyi dəqiq müəyyən olunmayıb.
Tərəflərdən rəsmi reaksiya yoxdur
Məlumata görə, nə Həftərin rəhbərlik etdiyi qüvvələr, nə Çin və Türkiyə hökumətləri, nə də istehsalçı şirkətlər bu iddialarla bağlı açıqlama verib.
Eyni zamanda, BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq komitəsi də bu məsələ ilə bağlı sualları cavabsız qoyub.
Liviyada silahlanma yarışı güclənir
Ekspertlər bildirir ki, Liviyada tərəflər arasında silahlanma yarışı yenidən intensivləşir. 2014–2020-ci illər müharibəsi dövründə pilotsuz aparatların geniş istifadəsi ölkəni Afrikada PUA müharibələrinin əsas meydanına çevirib.
Hazırda həm şərq, həm də qərb qüvvələrinin hava imkanlarını artırmağa çalışdığı qeyd olunur.
Milyardlıq silah müqavilələri
Məlumata görə, Həftərin qüvvələri 2023-cü ilin dekabrında Pakistanla təxminən 4 milyard dollarlıq hərbi müqavilə imzalayıb. Bu razılaşmaya Çinlə birgə hazırlanmış “JF-17” qırıcılarının alınması da daxildir.
Pakistan rəsmiləri həmin razılaşmanın BMT qadağasını pozmadığını iddia edib.
Əl-Xadim bazasında yeni fəaliyyət
Peyk görüntüləri əl-Xadim aviabazasında geniş yenidənqurma işlərinin aparıldığını göstərir. Buraya yeni hangarların tikilməsi və PUA əməliyyatları üçün xüsusi infrastrukturun yaradılması daxildir.
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, bu obyektlər Türkiyə istehsalı pilotsuz aparatların yerləşdirilməsi və istifadəsi üçün nəzərdə tutulub.
Qlobal narahatlıq artır
Analitiklər vurğulayır ki, Liviyada silah embarqosunun pozulması regionda sabitliyə ciddi təhdid yaradır. Bu vəziyyət siyasi həll prosesini çətinləşdirə və yeni qarşıdurma risklərini artıra bilər.
BMT-nin nəzarət mexanizmlərinin effektivliyi də bu fonunda sual altına düşür.
