Müharibənin ilk günlərində rekord hərbi xərclər
“Wall Street Journal” qəzetinin yaydığı məlumata görə, ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların ilk dörd günündə ümumi hərbi xərclər təxminən 11 milyard dollara çatıb. Bu rəqəm münaqişənin ilkin mərhələsində əməliyyatların geniş miqyasda həyata keçirildiyini göstərir.
Məlumata əsasən, ABŞ Müdafiə Nazirliyi – Pentaqon yalnız raketdən müdafiə sistemləri üçün təxminən 5,7 milyard dollar vəsait xərcləyib. Bu xərclər əsasən İranın ballistik raketləri və pilotsuz uçuş aparatlarını zərərsizləşdirmək üçün istifadə olunan müdafiə sistemlərinə sərf olunub.
Bahalı müdafiə sistemləri xərcləri artırıb
Hesabatda qeyd olunur ki, xərclərin yüksək olmasının əsas səbəbi “Patriot” və THAAD kimi inkişaf etmiş hava hücumundan müdafiə sistemlərinin geniş istifadəsi olub. İranın həyata keçirdiyi raket və pilotsuz aparat hücumları ABŞ və müttəfiqlərini bu sistemlərdən intensiv istifadə etməyə məcbur edib.
Müdafiə analitiklərinin məlumatına görə, təkcə münaqişənin ilk 24 saatında ABŞ hərbi əməliyyatlara 700 milyon dollardan çox vəsait sərf edib.
Silah və texnika üzrə yüksək əməliyyat xərcləri
Hesabatda istifadə olunan silah və texnikanın təxmini xərcləri də açıqlanıb. Məlumata görə:
-
“Tomahawk” qanadlı raketinin qiyməti təxminən 1,5–2 milyon dollar təşkil edir
-
SM-3 tipli raketlərin qiyməti 9,6–28 milyon dollar arasında dəyişir
-
“Patriot PAC-3” raketinin qiyməti təxminən 3,7–4 milyon dollardır
-
F-35 qırıcılarının uçuşunun bir saatlıq xərci təxminən 36 min dollar təşkil edir
-
B-2 bombardmançı təyyarəsinin uçuş xərci isə saatda təxminən 130 min dollardır
Bu rəqəmlər hərbi əməliyyatların davam etdiyi müddətdə ümumi xərclərin sürətlə artmasına səbəb olur.
İlk 100 saatda müdafiə xərcləri milyardlara çatıb
Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) analizinə görə, münaqişənin ilk 100 saatında hava hücumundan müdafiə raketlərinin istifadəsi üçün xərclər təxminən 1,7 milyard dollar olub.
Analitiklər qeyd edirlər ki, istifadə olunan sursat növündən asılı olaraq bu rəqəm 1,2 milyard dollardan 3,7 milyard dollara qədər dəyişə bilər.
Xərclərdə ciddi balanssızlıq
Ekspertlərin diqqət çəkdiyi əsas məsələlərdən biri də bu münaqişədəki “xərc balanssızlığıdır”. Məlumata görə, İranın “Şahid-136” tipli pilotsuz uçuş aparatının qiyməti təxminən 20–50 min dollar arasında dəyişir.
Lakin həmin pilotsuz aparatların məhv edilməsi üçün istifadə olunan “Patriot” raketləri təxminən 4 milyon dollar, THAAD sistemlərinin raketləri isə 12,8 milyon dollara qədər başa gəlir. Bu isə ABŞ üçün müdafiə xərclərini daha da artırır.
Raket ehtiyatlarının azalması riski
Hərbi ekspertlər bildirirlər ki, münaqişə eyni intensivliklə davam edərsə, bölgədə yerləşdirilmiş raketdən müdafiə sistemlərinin sursat ehtiyatları sürətlə azala bilər.
“Bloomberg” tərəfindən yayımlanan təhlilə görə, Qətərdə yerləşdirilən “Patriot” raketlərinin ehtiyatı mövcud istifadə tempi ilə cəmi bir neçə gün üçün kifayət edə bilər.
Uzunmüddətli iqtisadi təsirlər
Pensilvaniya Universitetinin iqtisadçıları hesab edirlər ki, münaqişənin birbaşa hərbi xərcləri gələcəkdə 40–95 milyard dollar arasında ola bilər.
Bundan əlavə, enerji bazarları və beynəlxalq ticarətdə yaranan problemlər nəticəsində dolayı iqtisadi itkilərin 50 milyard dollardan 210 milyard dollara qədər artacağı proqnozlaşdırılır.
Ekspertlər bildirirlər ki, münaqişənin uzanması həm hərbi büdcələrə, həm də qlobal iqtisadi sistemə ciddi təsir göstərə bilər.
