2027-ci İlin Büdcəsi: Neft Gəlirləri Azalacaq

Büdcənin xərcləri 42,4 milyard manata çatacaq

Maliyyə Nazirliyinin açıqladığı ilkin göstəricilərə əsasən, 2027-ci ildə Azərbaycanın dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 39 milyard 234 milyon manat olması nəzərdə tutulur. Bu, 2026-cı ilin təsdiqlənmiş göstəricisindən 625 milyon manat və ya 1,6 faiz çoxdur.

Dövlət büdcəsinin xərclərinin isə 696,4 milyon manat və ya 1,7 faiz artaraq 42 milyard 400 milyon manata çatacağı proqnozlaşdırılır. Beləliklə, xərclərin artım tempi gəlirlərdəki artımı cüzi də olsa üstələyəcək.

3,166 milyard manatlıq kəsir

Gəlirlərlə xərclər arasındakı fərq nəticəsində 2027-ci ildə dövlət büdcəsinin kəsirinin 3 milyard 166 milyon manat olacağı gözlənilir.

Bu məbləğ proqnozlaşdırılan ümumi daxili məhsulun 2,2 faizinə bərabərdir. 2026-cı ilin təsdiqlənmiş göstəricisi ilə müqayisədə büdcə kəsirinin 71,4 milyon manat və ya 2,3 faiz artacağı nəzərdə tutulur.

Neft-qaz gəlirlərində azalma gözlənilir

2027-ci ilin büdcəsində diqqətçəkən əsas dəyişikliklərdən biri neft-qaz sektorundan daxilolmaların azalmasıdır.

Gələn il büdcə gəlirlərinin 15 milyard 480 milyon manatının neft-qaz sektorunun hesabına formalaşacağı proqnozlaşdırılır. Bu, ümumi gəlirlərin 39,5 faizinə bərabərdir. Müqayisə üçün, 2026-cı ilin büdcəsində neft-qaz gəlirləri təxminən 16,4 milyard manat səviyyəsində nəzərdə tutulmuşdu.

Beləliklə, dövlət büdcəsində neft-qaz gəlirlərinin həm məbləğ, həm də ümumi gəlirlərdəki pay baxımından azalması gözlənilir.

Neft Fondundan transfert də azalır

Azalmanın mühüm hissəsi Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondundan büdcəyə transfertlərin aşağı salınması ilə bağlıdır.

2027-ci ildə Fonddan dövlət büdcəsinə 11 milyard 900 milyon manat transfert nəzərdə tutulur. Bu vəsait ümumi büdcə gəlirlərinin 30,3 faizini təşkil edəcək.

Bu göstərici onu göstərir ki, neft gəlirlərinin büdcədəki çəkisi azalsa da, Dövlət Neft Fondundan transfertlər hələ də büdcənin əsas maliyyə mənbələrindən biri olaraq qalır.

Qeyri-neft gəlirlərinin payı 60 faizi keçir

Neft-qaz sektorundan gəlirlərin azalması fonunda qeyri-neft-qaz sektorunun büdcədəki çəkisinin yüksəlməsi gözlənilir.

Maliyyə Nazirliyinin proqnozuna əsasən, 2027-ci ildə qeyri-neft-qaz sektorundan dövlət büdcəsinə 23 milyard 754 milyon manat daxil olacaq. Bu isə ümumi büdcə gəlirlərinin 60,5 faizi deməkdir.

Başqa sözlə, gələn il büdcəyə daxil olan hər 100 manatın təxminən 61 manatının qeyri-neft-qaz mənbələrindən formalaşması nəzərdə tutulur.

Vergi daxilolmaları 9 faiz artır

Dövlət Vergi Xidmətinin xətti ilə büdcəyə daxilolmaların 18 milyard 430 milyon manat olması proqnozlaşdırılır.

Bu, 2026-cı ilin təsdiqlənmiş göstəricisindən 1 milyard 520 milyon manat və ya 9 faiz çoxdur. Vergi daxilolmaları bütövlükdə 2027-ci il dövlət büdcəsi gəlirlərinin 47 faizini formalaşdıracaq.

Vergi gəlirlərinin 14 milyard 850 milyon manatının qeyri-neft-qaz sektorundan, 3 milyard 580 milyon manatının isə neft-qaz sektorundan daxil olması gözlənilir.

Gömrük gəlirlərində ciddi dəyişiklik olmayacaq

Dövlət Gömrük Komitəsinin xətti ilə daxilolmalarda isə nəzərəçarpacaq artım gözlənilmir.

2027-ci ildə gömrük orqanları vasitəsilə dövlət büdcəsinə 6 milyard 865 milyon manatın daxil olacağı proqnozlaşdırılır. Bu, 2026-cı ilin təsdiqlənmiş göstəricisindən cəmi 3 milyon manat çoxdur.

Beləliklə, gələn il büdcə gəlirlərində nəzərdə tutulan artımın əsas mənbələrindən birinin gömrük deyil, vergi daxilolmaları olacağı görünür.

Neftin qiyməti 65 dollardan hesablanıb

Hökumət 2027-ci ilin büdcə hesablamalarında xam neftin bir barelinin orta illik satış qiymətini 65 ABŞ dolları götürüb.

Bu göstərici 2026-cı il büdcəsində qəbul edilən qiymətlə eynidir.

Neftin faktiki dünya bazarı qiymətinin büdcədə nəzərdə tutulan 65 dollarlıq göstəricidən hansı istiqamətdə fərqlənməsi gələcəkdə enerji gəlirlərinin faktiki həcminə təsir edə bilər.

Cari xərclər artır, əsaslı xərclər azalır

2027-ci ilin büdcəsində xərclərin strukturunda da dəyişiklik nəzərdə tutulur.

Maliyyə Nazirliyinin ilkin proqnozuna görə, 42 milyard 400 milyon manatlıq ümumi büdcə xərclərinin 26 milyard 400 milyon manatı cari xərclərin payına düşəcək. Bu, bütün xərclərin 62,3 faizidir.

Əsaslı xərclər isə 13 milyard 800 milyon manat və ya ümumi xərclərin 32,5 faizi səviyyəsində proqnozlaşdırılır.

Borca xidmət üçün 2,2 milyard manat

Dövlət borcuna və digər öhdəliklərə xidmətlə bağlı xərclərin 2 milyard 200 milyon manat olacağı gözlənilir.

Bu istiqamət 2027-ci ilin ümumi dövlət büdcəsi xərclərinin 5,2 faizini təşkil edəcək.

Beləliklə, büdcənin ən böyük hissəsi cari xərclərə yönəldiləcək, əsaslı xərclər ikinci böyük xərc istiqaməti olacaq.

2027-ci il büdcəsində əsas dəyişiklik nədir?

İlkin göstəricilər 2027-ci ildə dövlət büdcəsinin ümumi həcminin kəskin deyil, məhdud templə böyüyəcəyini göstərir.

Gəlirlər 1,6 faiz, xərclər 1,7 faiz artır. Bununla yanaşı, gəlirlərin strukturunda dəyişiklik daha aydın görünür: neft-qaz sektorunun payı azalır, qeyri-neft-qaz sektorunun payı isə 60,5 faizə yüksəlir.

Digər mühüm göstərici 3,166 milyard manatlıq büdcə kəsiridir. Xərclərin gəlirlərdən daha sürətlə artması kəsirin də 2026-cı illə müqayisədə yüksəlməsi ilə nəticələnəcək.

Büdcədə qeyri-neft gəlirlərinin rolu artır

2027-ci ilin ilkin büdcə göstəricilərinin ümumi mənzərəsi dövlət gəlirlərində qeyri-neft-qaz mənbələrinin rolunun daha da artırılmasının nəzərdə tutulduğunu göstərir.

Neft-qaz gəlirləri 15,48 milyard manat səviyyəsinə enərkən, qeyri-neft-qaz gəlirlərinin 23,754 milyard manata çatacağı proqnozlaşdırılır. Vergi daxilolmalarında nəzərdə tutulan 9 faizlik artım da bu istiqamətdə əsas göstəricilərdən biridir.

Bununla belə, rəqəmlər hələ ilkin büdcə proqnozlarıdır. Büdcə layihəsinin sonrakı müzakirələri və təsdiqi zamanı ayrı-ayrı gəlir və xərc göstəricilərində dəyişikliklər edilə bilər.